Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca
RESUMEN: El siguiente documento contiene una siembra acerca de cómo revitalizar la lengua materna en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como un herramienta pedagógica, luego de haber caracterizado las diferentes enfermedades espirituales y culturales que debilitan nuestra ide...
- Autores:
-
Dagua Pavi, Liliana
- Tipo de recurso:
- Trabajo de grado de pregrado
- Fecha de publicación:
- 2023
- Institución:
- Universidad de Antioquia
- Repositorio:
- Repositorio UdeA
- Idioma:
- spa
- OAI Identifier:
- oai:bibliotecadigital.udea.edu.co:10495/36035
- Acceso en línea:
- https://hdl.handle.net/10495/36035
- Palabra clave:
- Conocimientos tradicionales
Traditional knowledge
Paez (Lengua Indígena)
Antropología Cultural
Pedagogía
Indigenas - Colombia - Cultura
Indígenas - Colombia _ vida social y costumbres
Nasa Yuwe (Lengua)
Resguardo indígena Páez
http://vocabularies.unesco.org/thesaurus/concept6291
- Rights
- openAccess
- License
- http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/co/
| id |
UDEA2_cd321da58ee67760735602c34a886f49 |
|---|---|
| oai_identifier_str |
oai:bibliotecadigital.udea.edu.co:10495/36035 |
| network_acronym_str |
UDEA2 |
| network_name_str |
Repositorio UdeA |
| repository_id_str |
|
| dc.title.spa.fl_str_mv |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca |
| dc.title.translated.spa.fl_str_mv |
Nasa Yuwes nwe’sx wësxtxkanxu kçxhaçxahn yuçe tasx uhn, tunxi vxu çxhab jü’gte |
| title |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca |
| spellingShingle |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca Conocimientos tradicionales Traditional knowledge Paez (Lengua Indígena) Antropología Cultural Pedagogía Indigenas - Colombia - Cultura Indígenas - Colombia _ vida social y costumbres Nasa Yuwe (Lengua) Resguardo indígena Páez http://vocabularies.unesco.org/thesaurus/concept6291 |
| title_short |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca |
| title_full |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca |
| title_fullStr |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca |
| title_full_unstemmed |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca |
| title_sort |
Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del Cauca |
| dc.creator.fl_str_mv |
Dagua Pavi, Liliana |
| dc.contributor.advisor.none.fl_str_mv |
Rojas Pimienta, Alba Lucía |
| dc.contributor.author.none.fl_str_mv |
Dagua Pavi, Liliana |
| dc.subject.unesco.none.fl_str_mv |
Conocimientos tradicionales Traditional knowledge |
| topic |
Conocimientos tradicionales Traditional knowledge Paez (Lengua Indígena) Antropología Cultural Pedagogía Indigenas - Colombia - Cultura Indígenas - Colombia _ vida social y costumbres Nasa Yuwe (Lengua) Resguardo indígena Páez http://vocabularies.unesco.org/thesaurus/concept6291 |
| dc.subject.lemb.none.fl_str_mv |
Paez (Lengua Indígena) Antropología Cultural Pedagogía |
| dc.subject.proposal.spa.fl_str_mv |
Indigenas - Colombia - Cultura Indígenas - Colombia _ vida social y costumbres Nasa Yuwe (Lengua) Resguardo indígena Páez |
| dc.subject.unescouri.none.fl_str_mv |
http://vocabularies.unesco.org/thesaurus/concept6291 |
| description |
RESUMEN: El siguiente documento contiene una siembra acerca de cómo revitalizar la lengua materna en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como un herramienta pedagógica, luego de haber caracterizado las diferentes enfermedades espirituales y culturales que debilitan nuestra identidad Nasa, se buscó herramientas que ayuden a fortalecer la lengua desde la familia e iniciando de las historias de vientre, conectados con la ley de origen del pueblo Nasa, se logra obtener información primarias de las familias participantes y secundarias que aportan a los resultados. Se realizó una investigación vivencial desde y con las familias con la participación de sabios, sabias, madre, padre, hermanos, hermanas, sobrinos y sobrinas, vivenciando cada momento cotidiano orientado por los mayores, mayoras en comunicación contante y fluida alrededor del fogón, la huerta medicinal, sitios sagrados como el pozo del agua, recolección y preparación de los alimentos propios, caminatas pedagógicas y juegos creativos y deportivos. Así se comprende y obtiene una ruta o camino que nos permite revitalizar los usos y costumbres en conexión con el entorno natural en especial la lengua Nasa Yuwe en mi familia, para la concientización, sensibilización y motivación de la importancia en fortalecer las sabidurías ancestrales de las diferentes familias para que haya fluidez, responsabilidad y compromiso a conservar y trasmitir por generaciones la lengua materna como la raíz, corazón de la cultura. |
| publishDate |
2023 |
| dc.date.accessioned.none.fl_str_mv |
2023-07-26T20:47:11Z |
| dc.date.available.none.fl_str_mv |
2023-07-26T20:47:11Z |
| dc.date.issued.none.fl_str_mv |
2023 |
| dc.type.spa.fl_str_mv |
Tesis/Trabajo de grado - Monografía - Pregrado |
| dc.type.coar.spa.fl_str_mv |
http://purl.org/coar/resource_type/c_7a1f |
| dc.type.redcol.spa.fl_str_mv |
https://purl.org/redcol/resource_type/TP |
| dc.type.coarversion.spa.fl_str_mv |
http://purl.org/coar/version/c_b1a7d7d4d402bcce |
| dc.type.driver.spa.fl_str_mv |
info:eu-repo/semantics/bachelorThesis |
| dc.type.version.spa.fl_str_mv |
info:eu-repo/semantics/draft |
| format |
http://purl.org/coar/resource_type/c_7a1f |
| status_str |
draft |
| dc.identifier.uri.none.fl_str_mv |
https://hdl.handle.net/10495/36035 |
| url |
https://hdl.handle.net/10495/36035 |
| dc.language.iso.spa.fl_str_mv |
spa |
| language |
spa |
| dc.rights.uri.*.fl_str_mv |
http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/co/ |
| dc.rights.uri.spa.fl_str_mv |
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/ |
| dc.rights.accessrights.spa.fl_str_mv |
info:eu-repo/semantics/openAccess |
| dc.rights.coar.spa.fl_str_mv |
http://purl.org/coar/access_right/c_abf2 |
| rights_invalid_str_mv |
http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/co/ https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/ http://purl.org/coar/access_right/c_abf2 |
| eu_rights_str_mv |
openAccess |
| dc.format.extent.spa.fl_str_mv |
88 |
| dc.format.mimetype.spa.fl_str_mv |
Application/pdf |
| dc.publisher.spa.fl_str_mv |
Universidad de Antioquia |
| dc.publisher.place.spa.fl_str_mv |
Medellín, Colombia |
| dc.publisher.faculty.spa.fl_str_mv |
Facultad de Educación. Licenciatura en Pedagogía de la Madre Tierra |
| institution |
Universidad de Antioquia |
| bitstream.url.fl_str_mv |
https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/0af8ac90-ff14-43eb-9836-7db5b221f0ac/download https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/6e4f7a28-c909-4792-b75e-287a362d0036/download https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/954c3800-f477-453d-aba3-87ac91520c30/download https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/d91e672b-38eb-4cf5-95a1-e2701d083b43/download https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/b29abd1f-5bcd-4144-9de3-ac3f5703c984/download |
| bitstream.checksum.fl_str_mv |
d945940dba3cf28ee819083207e9083d e2060682c9c70d4d30c83c51448f4eed 8a4605be74aa9ea9d79846c1fba20a33 e4c347d1a0c53aa3155bdbaa5d0310d1 6f800ab18b1ab87c1ef19f8ebd1138ab |
| bitstream.checksumAlgorithm.fl_str_mv |
MD5 MD5 MD5 MD5 MD5 |
| repository.name.fl_str_mv |
Repositorio Institucional de la Universidad de Antioquia |
| repository.mail.fl_str_mv |
aplicacionbibliotecadigitalbiblioteca@udea.edu.co |
| _version_ |
1851052200590049280 |
| spelling |
Rojas Pimienta, Alba LucíaDagua Pavi, Liliana2023-07-26T20:47:11Z2023-07-26T20:47:11Z2023https://hdl.handle.net/10495/36035RESUMEN: El siguiente documento contiene una siembra acerca de cómo revitalizar la lengua materna en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como un herramienta pedagógica, luego de haber caracterizado las diferentes enfermedades espirituales y culturales que debilitan nuestra identidad Nasa, se buscó herramientas que ayuden a fortalecer la lengua desde la familia e iniciando de las historias de vientre, conectados con la ley de origen del pueblo Nasa, se logra obtener información primarias de las familias participantes y secundarias que aportan a los resultados. Se realizó una investigación vivencial desde y con las familias con la participación de sabios, sabias, madre, padre, hermanos, hermanas, sobrinos y sobrinas, vivenciando cada momento cotidiano orientado por los mayores, mayoras en comunicación contante y fluida alrededor del fogón, la huerta medicinal, sitios sagrados como el pozo del agua, recolección y preparación de los alimentos propios, caminatas pedagógicas y juegos creativos y deportivos. Así se comprende y obtiene una ruta o camino que nos permite revitalizar los usos y costumbres en conexión con el entorno natural en especial la lengua Nasa Yuwe en mi familia, para la concientización, sensibilización y motivación de la importancia en fortalecer las sabidurías ancestrales de las diferentes familias para que haya fluidez, responsabilidad y compromiso a conservar y trasmitir por generaciones la lengua materna como la raíz, corazón de la cultura.ABSTRACT: Naa mhinxu weçejuy nxaüsçx vxitnxi, txäa paka Nasa Yuwes nwe’sxwësxtxkanxu kçxhaçxahn yuçe tasx uhn, tunxi vxu çxhab jü’gute umnxi, thë’sawe’sxa nxaüsçx na’w tx we’we, kwe’sxa açana üstha’w thaak üs kipme fxi’zeçtha’w, enxisa ëkha ükwe ünaa, wagaswe’sx ujunxinasna sxidna, kwe’sx tudnxi menas pakna txiçx txaytepa phubna khajaçtha’w. txaw kajiyutenxu u’ka na’wt nxaüs ¿maw kwe’sx Yuwes kçxhaçxahjatxtha’w? isa wala atxahtepa’txawweyçxatx kajiyuna skhewü’, fxi’y fxi’y nwësxwe’sxtxka wewtepa txaweyçxa atxaja’, txat üs kipçx u’k weçejuy sxwëd tatatxka, umatxka’ yakthewe’sxtxka’,dxisxwesxtxka, txäa mhitenxu fxiy fxiyk ya´ çxavxivxna khah, ksxa’w Yuwete, yu’ ïkte, ükwe ahnaa, ipx kate putx wewna, yuçe tasxtx i’pehna nwësxwe’sxna’w jadaçxa fxi’zna kha’nxa. Txawçxa weçejuy tahçxtxa’ ya u’jwen vxite naswe’sxtxas kçxhaçxahja’w, nxuppehna luuçxtx weçejuy xutxpehna ukhan, aça jxtenxu uma kiwes wala ya ipehjen, kwe’sx ju’gthë’we’sx fx’znxis peeçxkanume umana u’jxa. Naa mhikwetxkanxu ksxa’w walawe’sxtx nxaúsçx kayweçenxi, txawçxa nasna’w nxa üsçx txaytepa’ yuthegna ya u’jwen, kiwe u’ta peykana fxtunawey weçey juy mtepa çxhaçx çxahçx çxavxivxna kahna.PregradoLicenciada en Pedagogía de la Madre Tierra88Application/pdfspaUniversidad de AntioquiaMedellín, ColombiaFacultad de Educación. Licenciatura en Pedagogía de la Madre Tierrahttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/co/https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/info:eu-repo/semantics/openAccesshttp://purl.org/coar/access_right/c_abf2Fortalecimiento de la lengua Nasa Yuwe en la familia Nasa mediante la siembra de plantas medicinales como una herramienta pedagógica en el resguardo indígena y municipio de Toribio, Departamento del CaucaNasa Yuwes nwe’sx wësxtxkanxu kçxhaçxahn yuçe tasx uhn, tunxi vxu çxhab jü’gteTesis/Trabajo de grado - Monografía - Pregradohttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1fhttps://purl.org/redcol/resource_type/TPhttp://purl.org/coar/version/c_b1a7d7d4d402bcceinfo:eu-repo/semantics/bachelorThesisinfo:eu-repo/semantics/draftConocimientos tradicionalesTraditional knowledgePaez (Lengua Indígena)Antropología CulturalPedagogíaIndigenas - Colombia - CulturaIndígenas - Colombia _ vida social y costumbresNasa Yuwe (Lengua)Resguardo indígena Páezhttp://vocabularies.unesco.org/thesaurus/concept6291PublicationORIGINALDaguaLilia_2023_FortalecimientoLenguaNasa.pdfDaguaLilia_2023_FortalecimientoLenguaNasa.pdfTrabajo de grado de pregradoapplication/pdf7826208https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/0af8ac90-ff14-43eb-9836-7db5b221f0ac/downloadd945940dba3cf28ee819083207e9083dMD51trueAnonymousREADCC-LICENSElicense_rdflicense_rdfapplication/rdf+xml; charset=utf-81051https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/6e4f7a28-c909-4792-b75e-287a362d0036/downloade2060682c9c70d4d30c83c51448f4eedMD53falseAnonymousREADLICENSElicense.txtlicense.txttext/plain; charset=utf-81748https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/954c3800-f477-453d-aba3-87ac91520c30/download8a4605be74aa9ea9d79846c1fba20a33MD54falseAnonymousREADTEXTDaguaLilia_2023_FortalecimientoLenguaNasa.pdf.txtDaguaLilia_2023_FortalecimientoLenguaNasa.pdf.txtExtracted texttext/plain101995https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/d91e672b-38eb-4cf5-95a1-e2701d083b43/downloade4c347d1a0c53aa3155bdbaa5d0310d1MD55falseAnonymousREADTHUMBNAILDaguaLilia_2023_FortalecimientoLenguaNasa.pdf.jpgDaguaLilia_2023_FortalecimientoLenguaNasa.pdf.jpgGenerated Thumbnailimage/jpeg7393https://bibliotecadigital.udea.edu.co/bitstreams/b29abd1f-5bcd-4144-9de3-ac3f5703c984/download6f800ab18b1ab87c1ef19f8ebd1138abMD56falseAnonymousREAD10495/36035oai:bibliotecadigital.udea.edu.co:10495/360352025-03-26 18:31:35.784http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/2.5/co/open.accesshttps://bibliotecadigital.udea.edu.coRepositorio Institucional de la Universidad de Antioquiaaplicacionbibliotecadigitalbiblioteca@udea.edu.coTk9URTogUExBQ0UgWU9VUiBPV04gTElDRU5TRSBIRVJFClRoaXMgc2FtcGxlIGxpY2Vuc2UgaXMgcHJvdmlkZWQgZm9yIGluZm9ybWF0aW9uYWwgcHVycG9zZXMgb25seS4KCk5PTi1FWENMVVNJVkUgRElTVFJJQlVUSU9OIExJQ0VOU0UKCkJ5IHNpZ25pbmcgYW5kIHN1Ym1pdHRpbmcgdGhpcyBsaWNlbnNlLCB5b3UgKHRoZSBhdXRob3Iocykgb3IgY29weXJpZ2h0Cm93bmVyKSBncmFudHMgdG8gRFNwYWNlIFVuaXZlcnNpdHkgKERTVSkgdGhlIG5vbi1leGNsdXNpdmUgcmlnaHQgdG8gcmVwcm9kdWNlLAp0cmFuc2xhdGUgKGFzIGRlZmluZWQgYmVsb3cpLCBhbmQvb3IgZGlzdHJpYnV0ZSB5b3VyIHN1Ym1pc3Npb24gKGluY2x1ZGluZwp0aGUgYWJzdHJhY3QpIHdvcmxkd2lkZSBpbiBwcmludCBhbmQgZWxlY3Ryb25pYyBmb3JtYXQgYW5kIGluIGFueSBtZWRpdW0sCmluY2x1ZGluZyBidXQgbm90IGxpbWl0ZWQgdG8gYXVkaW8gb3IgdmlkZW8uCgpZb3UgYWdyZWUgdGhhdCBEU1UgbWF5LCB3aXRob3V0IGNoYW5naW5nIHRoZSBjb250ZW50LCB0cmFuc2xhdGUgdGhlCnN1Ym1pc3Npb24gdG8gYW55IG1lZGl1bSBvciBmb3JtYXQgZm9yIHRoZSBwdXJwb3NlIG9mIHByZXNlcnZhdGlvbi4KCllvdSBhbHNvIGFncmVlIHRoYXQgRFNVIG1heSBrZWVwIG1vcmUgdGhhbiBvbmUgY29weSBvZiB0aGlzIHN1Ym1pc3Npb24gZm9yCnB1cnBvc2VzIG9mIHNlY3VyaXR5LCBiYWNrLXVwIGFuZCBwcmVzZXJ2YXRpb24uCgpZb3UgcmVwcmVzZW50IHRoYXQgdGhlIHN1Ym1pc3Npb24gaXMgeW91ciBvcmlnaW5hbCB3b3JrLCBhbmQgdGhhdCB5b3UgaGF2ZQp0aGUgcmlnaHQgdG8gZ3JhbnQgdGhlIHJpZ2h0cyBjb250YWluZWQgaW4gdGhpcyBsaWNlbnNlLiBZb3UgYWxzbyByZXByZXNlbnQKdGhhdCB5b3VyIHN1Ym1pc3Npb24gZG9lcyBub3QsIHRvIHRoZSBiZXN0IG9mIHlvdXIga25vd2xlZGdlLCBpbmZyaW5nZSB1cG9uCmFueW9uZSdzIGNvcHlyaWdodC4KCklmIHRoZSBzdWJtaXNzaW9uIGNvbnRhaW5zIG1hdGVyaWFsIGZvciB3aGljaCB5b3UgZG8gbm90IGhvbGQgY29weXJpZ2h0LAp5b3UgcmVwcmVzZW50IHRoYXQgeW91IGhhdmUgb2J0YWluZWQgdGhlIHVucmVzdHJpY3RlZCBwZXJtaXNzaW9uIG9mIHRoZQpjb3B5cmlnaHQgb3duZXIgdG8gZ3JhbnQgRFNVIHRoZSByaWdodHMgcmVxdWlyZWQgYnkgdGhpcyBsaWNlbnNlLCBhbmQgdGhhdApzdWNoIHRoaXJkLXBhcnR5IG93bmVkIG1hdGVyaWFsIGlzIGNsZWFybHkgaWRlbnRpZmllZCBhbmQgYWNrbm93bGVkZ2VkCndpdGhpbiB0aGUgdGV4dCBvciBjb250ZW50IG9mIHRoZSBzdWJtaXNzaW9uLgoKSUYgVEhFIFNVQk1JU1NJT04gSVMgQkFTRUQgVVBPTiBXT1JLIFRIQVQgSEFTIEJFRU4gU1BPTlNPUkVEIE9SIFNVUFBPUlRFRApCWSBBTiBBR0VOQ1kgT1IgT1JHQU5JWkFUSU9OIE9USEVSIFRIQU4gRFNVLCBZT1UgUkVQUkVTRU5UIFRIQVQgWU9VIEhBVkUKRlVMRklMTEVEIEFOWSBSSUdIVCBPRiBSRVZJRVcgT1IgT1RIRVIgT0JMSUdBVElPTlMgUkVRVUlSRUQgQlkgU1VDSApDT05UUkFDVCBPUiBBR1JFRU1FTlQuCgpEU1Ugd2lsbCBjbGVhcmx5IGlkZW50aWZ5IHlvdXIgbmFtZShzKSBhcyB0aGUgYXV0aG9yKHMpIG9yIG93bmVyKHMpIG9mIHRoZQpzdWJtaXNzaW9uLCBhbmQgd2lsbCBub3QgbWFrZSBhbnkgYWx0ZXJhdGlvbiwgb3RoZXIgdGhhbiBhcyBhbGxvd2VkIGJ5IHRoaXMKbGljZW5zZSwgdG8geW91ciBzdWJtaXNzaW9uLgo= |
