Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia

Los cultivos de cacao ubicados en las subregiones Alto Sinú y San Jorge departamento de Córdoba, muestran un limitado conocimiento de los insectos asociados y sus daños. Lo anterior permitió adelantar la presente investigación cuyo objetivo fue analizar el comportamiento de la chinche Antiteuchus tr...

Full description

Autores:
Pérez Naranjo, Rony Enrique
Tipo de recurso:
Trabajo de grado de pregrado
Fecha de publicación:
2025
Institución:
Universidad de Córdoba
Repositorio:
Repositorio Institucional Unicórdoba
Idioma:
spa
OAI Identifier:
oai:repositorio.unicordoba.edu.co:ucordoba/9546
Acceso en línea:
https://repositorio.unicordoba.edu.co/handle/ucordoba/9546
https://repositorio.unicordoba.edu.co/
Palabra clave:
Cacao
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuación
Enemigos naturales
Cocoa
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuation
Natural enemies
Rights
embargoedAccess
License
Copyright Universidad de Córdoba, 2025
id UCORDOBA2_1e7ead390c02668c2b403dc3096a18fc
oai_identifier_str oai:repositorio.unicordoba.edu.co:ucordoba/9546
network_acronym_str UCORDOBA2
network_name_str Repositorio Institucional Unicórdoba
repository_id_str
dc.title.spa.fl_str_mv Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
title Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
spellingShingle Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
Cacao
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuación
Enemigos naturales
Cocoa
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuation
Natural enemies
title_short Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
title_full Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
title_fullStr Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
title_full_unstemmed Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
title_sort Análisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, Colombia
dc.creator.fl_str_mv Pérez Naranjo, Rony Enrique
dc.contributor.advisor.none.fl_str_mv Fernández Herrera, Claudio
Rodríguez Pinto, María del Valle
dc.contributor.author.none.fl_str_mv Pérez Naranjo, Rony Enrique
dc.contributor.jury.none.fl_str_mv Pérez García, Karol Darío
Mejía Quintana, Jorge Eliecer
dc.subject.proposal.none.fl_str_mv Cacao
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuación
Enemigos naturales
topic Cacao
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuación
Enemigos naturales
Cocoa
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuation
Natural enemies
dc.subject.keywords.none.fl_str_mv Cocoa
Alto Sinú
San Jorge
Antiteuchus tripterus
Fluctuation
Natural enemies
description Los cultivos de cacao ubicados en las subregiones Alto Sinú y San Jorge departamento de Córdoba, muestran un limitado conocimiento de los insectos asociados y sus daños. Lo anterior permitió adelantar la presente investigación cuyo objetivo fue analizar el comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao. Para ello se realizaron los muestreos en 8 plantaciones ubicadas en dos subregiones del departamento, considerando la evaluación sobre árboles del clon CCN-51. Los aspectos bioecológicos de A. tripterus consideraron la descripción de los caracteres morfológicos de los diferentes estados biológicos, como también el tiempo de desarrollo de éstos y su distribución en la planta. La fluctuación poblacional del insecto se realizó mediante conteo directo del número de chinches encontrados por árboles y localidad, considerando los factores climáticos de temperatura y humedad relativa. El registro de los artrópodos predadores de A. tripterus se realizó directamente sobre aquellos que se alimentaban de éste. Para los parasitoides se tomaron los diferentes estados del insecto fitófago y se esperó la emergencia de estos enemigos naturales. Los resultados sobre los estudios de los aspectos biológicos muestran que el estado huevos de A. tripterus presentan un tiempo promedio de desarrollo de cuatro días (4) y la hembra puede colocar en promedio 28 huevos por postura, observándose cuidado maternal en todas las posturas evaluadas. Los estados de ninfa y adulto evidenciaron diferencias significativas en la longitud y el grosor. Se registró una variación en la densidad poblacional de la chinche entre las fincas evaluadas, mostrando mayores valores en las fincas 3 y 6, mientras que en las fincas 1, 2, 7 y 8 fueron más bajas. Al correlacionar estos datos con la temperatura y humedad relativa no se encontró una relación directa. Sin embargo, el manejo agronómico puede estar incidiendo en las densidades poblacionales del insecto. Como enemigos naturales se registraron los predadores generalistas sobre ninfas y adultos de la chinche A. tripterus, pertenecientes a los géneros Colonus (Araneae) y Zelus (Hemiptera). Sobre el estado de huevo se registraron dos especies de parasitoides de la familia Scelionidae Telenomus sp. y Phanuropsis semiflaviventris.
publishDate 2025
dc.date.accessioned.none.fl_str_mv 2025-09-11T16:43:35Z
dc.date.available.none.fl_str_mv 2025-09-11T16:43:35Z
2026-09-10
dc.date.issued.none.fl_str_mv 2025-09-10
dc.type.none.fl_str_mv Trabajo de grado - Pregrado
dc.type.driver.none.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/bachelorThesis
dc.type.coar.none.fl_str_mv http://purl.org/coar/resource_type/c_7a1f
dc.type.version.none.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/acceptedVersion
dc.type.content.none.fl_str_mv Text
format http://purl.org/coar/resource_type/c_7a1f
status_str acceptedVersion
dc.identifier.uri.none.fl_str_mv https://repositorio.unicordoba.edu.co/handle/ucordoba/9546
dc.identifier.instname.none.fl_str_mv Universidad de Córdoba
dc.identifier.reponame.none.fl_str_mv Repositorio Universidad de Córdoba
dc.identifier.repourl.none.fl_str_mv https://repositorio.unicordoba.edu.co/
url https://repositorio.unicordoba.edu.co/handle/ucordoba/9546
https://repositorio.unicordoba.edu.co/
identifier_str_mv Universidad de Córdoba
Repositorio Universidad de Córdoba
dc.language.iso.none.fl_str_mv spa
language spa
dc.relation.references.none.fl_str_mv Abbott, P.C., Benjamin, T.J., Burniske, G.R., Croft, M.M., Fenton, M., Kelly, C.R., Lundy, M., Rodriguez Camayo, F., Wilcox M.D. (2018). An analysis of the supply chain of cacao in Colombia. United States Agency for International Development (USAID). pp 1-208. https://hdl.handle.net/10568/96636
Ademokoya, B., Athey, K., y Ruberson, J. (2022). Enemigos naturales y control biológico de chinches apestosas (Hemípteros: Heterópteros) en América del Norte. Revista Insectos. Vol.13. N˚10. pp 932. https://doi.org/10.3390/insects13100932
Agronet. (2022). Comparativo de Área, Producción, Rendimiento y Participación Departamental por Cultivo. pp 1. Estadísticas home
Agronet. (2023.). Agronet – Estadísticas home. pp 1-24. https://www.agronet.gov.co/estadistica/Paginas/home.aspx?cod=4
Alarcón, M., y Cazorla, D. (2022). Descripción de los estadios inmaduros de Antiteuchus tripterus (Fabricius, 1787) (Heteroptera: Pentatomidae: Discocephalinidae: Discocephalini). Revista Nicaraguense de Entomología. ISSN 1021-0296. N˚261. pp 14-45. https://www.researchgate.net/publication/359146237_DESCRIPCION_DE_LOS_ESTADIOS_INMADUROS_DE_Antiteuchus_tripterus_Fabricius_1787_HETEROPTERA_PENTATOMIDAE_DISCOCEPHALINAE_DISCOCEPHALINI
Antolínez Sandoval, E. Y., Almanza Merchán, P. J., Barona Rodríguez, A. F., Polanco Díaz, E., y Serrano Cely, P. A. (2020). Estado Actual de la Cacaocultura: Una Revisión de sus Principales Limitantes. Vol. 17. N˚2. 1p. http://dx.doi.org/10.19053/01228420.v17.n2.2020.10729
Arvelo Sánchez, M., González León, D., Maroto Arce, S., Delagdo López, T., y Montoya Rodríguez, P. (2017). Manual Técnico del Cultivo de Cacao Prácticas Latinoamericanas. Turrialba, Costa Rica: Miguel A. Arvelo. ISBN: 978-92-9248-732-4. pp 10-13. BVE17089191e_1.pdf (agroavances.com)
Avendaño Arrazate, C., Martínez Bolaños, M., Reyes Reyes, A., Aragón Madagán, M., Reyes López, D., y López Morales, F. (2025). Interacción genotipo-ambiente de genotipos de cacao en México. Revista Scientific reports. Vol. 15. N˚15399. https://doi-org.ezproxyucor.unicordoba.edu.co/10.1038/s41598-025-00162-8
Baek, I., Lim, S., Weerarathne, V., Lee, D., Botkin, J., Kirubakaran, S., Sunchung, P., Kim, L., Meinghardt, L., y Ahn, E. (2025). Patrones espaciales de cloroplastos y estomas en el desarrollo de hojas de cacao. Revista Commun Biol. Vol. 8. N˚554. pp 1-10. https://doi-org.ezproxyucor.unicordoba.edu.co/10.1038/s42003-025-08019-6
Batista, L. (2009). Guía técnica El Cultivo de Cacao. CEDAF, 2009. 68p. https://cedaf.org.do/wp-content/uploads/2022/08/cacao.pdf
Benigno, C. (2022). Control agroecológico del chinche negro (Antiteuchus sp.) en el cacao (Theobroma cacao), mediante uso de biopreparados. Trabajo de grado. Facultad de ciencias agrarias. Universidad Agraria del Ecuador. pp 15-16. ACARO CHAMBA ANGEL BENIGNO.pdf
Benjamín, C., Dias, L., Martins, S., Rosmaninho, L. (2025). Liberando el potencial del rendimiento del cacao con el cultivo a pleno sol. Revista Scientific Reports. Vol. 15. N˚4268. pp 1. Liberando el potencial del rendimiento del cacao con el cultivo a pleno sol | Informes Científicos
Biddinger, D., y Neelendra, J. (2017). Primer reporte de depredación nativa Astata unicolor (Hymenoptera: Crabronidae) en las ninfas y adultos de la invasiva Insecche Apestosa Marrón Marmórea (Hemíptera: Pentatomidae). Florida Entomologist. Vol. 100. N˚4. pp 809-812. Primer Reporte de Depredación Nativa Astata unicolor (Hymenoptera: Crabronidae) en las Ninfas y Adultos de la Invasiva Insecche Apestosa Marrón Marmórea (Hemiptera: Pentatomidae)
Briones, E. J. (2020). Evaluación de alternativas orgánicas comerciales en el control del Chinche Negro (Antiteuchus sp.) del Cacao (Theobroma cacao L.). Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agrarias. Universidad del Ecuador. 30p. http://181.198.35.98/Archivos/BUSTAMANTE%20BRIONES%20EDGAR%20JOEL.pdf
Campozano Buenaire, S. J. (2023). Daño y control biológico de Oebalus insularis (Stal, 1872) (Hemiptera: Pentatomidae) en el cultivo del arroz (Oriza sativa L.). Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agropecuarias. Universidad de Babahoyo. 7p. PI-UTB-FACIAG-AGRONOMIA-REDISEÑADA-000020.pdf
Canchignia Martínez, H., Cedeño Moreira, A., Flores, F., y Garcés Fiallos, F. (2025). Caracterización morfológica, molecular y patogénica de Lasiodiplodia laeliocattleyae asociada a muerte regresiva y pudrición de vainas en cacao en Ecuador. Revista Fisiopatología y Molecular de las plantas. Vol.136. N˚102572. https://doi.org/10.1016/j.pmpp.2025.102572
Cañarte Bermúdez, E. G., y Navarrete Cedeño, J. B. (2021). Reconocimiento de artrópodos-plaga y controladores biológicos como herramienta para el manejo ecológico de plagas en cacao. Portoviejo, EC: Instituto Nacional de Investigaciones Agropecuarias, 2021. ISBN: 978-9942-22-530-6. N˚176. pp 5-28. Descripción: Reconocimiento de artrópodos-plaga y controladores biológicos como herramienta para el manejo ecológico de plagas en cacao
Carabalí Muñoz, A., Senejoa Lizcano, C., y Montes Prado, M. (2018). Reconocimiento, daños y opciones de manejo de Carmenta foraseminis Eichlin (Lepidóptera: Sesiidae), perforador del fruto y semilla de cacao Theobroma cacao L. (Malvaceae). Agrosavia. ISBN: 978-958-740-259-9. pp 19-23. https://editorial.agrosavia.co/index.php/publicaciones/catalog/view/63/46/587-1
Castiblanco, E., Rodríguez Rodríguez, C., y Barrera Gómez, M. (2022). Cacao Sabores y Tradición. Colombia: Red Iberoamericana de Innovación y Conocimiento Científico (REDIB) y SciELO Libros. Fundación Universitaria San Mateo. ISBN 978-628-95262-8-8. pp 11-12. (32) Cacao, sabores y tradición | Editorial Universitaria San Mateo - Academia.edu
Castillo Carrillo, P. S., Sernaqué Cortez, A., y Purizaga Preciado, J. L. (2020). Registro del chinche del cacao Antiteuchus tripterus (Fabricius, 1787) (Hemiptera: Pentatomidae), Perú. Vol 24. N˚1. pp 1-2. https://www.researchgate.net/publication/340902342_Record_of_the_cacao_bug_Antiteuchus_tripterus_Fabricius_1787_Hemiptera_Pentatomidae_in_Tumbes_Peru
Cheesman, E. (1945). Notas sobre la nomenclatura, clasificación y posibles relaciones de las poblaciones de cacao. Revista Tropical Agriculture. Vo. 21. cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/19451600059
Coto, D. (1999). Insectos plagas de macadamia en la zona Atlántica de Costa Rica. N˚52. pp 74-79. https://repositorio.catie.ac.cr/handle/11554/7183
Cruz Chaustre, R. A., y Cañas Castillo, P. C. (2018). La importancia de la exportación del cacao en Colombia y los países en América Latina. Revista Investigación y Gestión 1(2018) 18-27. Vol. 1. N˚1. pp 20-21. https://revistas.ufps.edu.co/index.php/ID/article/view/1514/1419
Del Puerto Rodríguez, Asela., Suárez Tamayo, Susana., y Palacio Estrada, Daniel E. (2014). Efectos de los plaguicidas sobre el ambiente y la salud. Revista Cubana de Higiene y Epidemiología. Vol. 52. N˚3. pp 372-387. http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1561-30032014000300010&lng=es&tlng=es
Eberhard, W. (1974). Insectos y Hongos que Atacan a la Chinche del Cacao, Antiteuchus tripterus. Revista Facultad Nacional de Agronomía Medellín. Vol 24. N˚ (3). pp 65-72. https://revistas.unal.edu.co/index.php/refame/article/view/30273/65154
Eberhard, W. (1975). Ecología y comportamiento de un insecto pentatómido subsocial y dos avispas esceliónidas: estrategia y contra estrategía en un huésped y sus parásitos. Revista Smithsonian Contributions to Zoology. N˚205. pp 2-48. SCtZ-0205-Lo_res.pdf
Echeverri Rodríguez, J. (2024). El Manejo Integrado de las Plagas en el cultivo del cacao (Theobroma cacao L.). pp 2-9. 08 CACAO por fichas.indd (mag.go.cr)
Evert Thomas, Sixto Iman, Rachel Atkinson, Diego Zavaleta, Carlos Rodriguez, Sphyros Lastra, Edgardo Murrieta, Abel Farfan, Juan Castro, José Ramírez, Angelo Samanamud, Cleydi Paredes, Karina Arango, Wilbert Cruz, Marleni Ramirez, Da peng Zhang (2023). Diversidad genética de cacao en el Perú. Bioversity International y MOCCA. pp. 9-56. content
Fabricio, Johann Christian. (1787). Ioh. Cristo. Fabricii hist. nat. oecon. et cameral. P.P.O. Soc. Mantissa insectorum: sistens eorum species nuper detectas, adiectis characteribus genericis, differentiis specificis, emendationibus, observationibus. Vol. 2. pp. 1). Impensis Cristo. Gottl. Proft. https://www.biodiversitylibrary.org/page/12257580
Faruque, A., Fakhruddin, A., Abdulrahman, A., Zeyaullah, M., Abdullah, M., Khursheed, M., Abdullah, A., Shadma, W., Ehad, Y., Nahla, K., Mohamed, H., y Sohail H. (2024). Impactos de los plaguicidas en la salud humana y el medio ambiente, con sus mecanismos de acción y posibles contramedidas. Revista Heliyon. Vol. 10. N˚7. pp 1-17. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e29128
Federación Nacional de Cacaoteros. Fedecacao. (2013). Guía ambiental para el cultivo de cacao. Agrosavia. pp 37- 40. http://hdl.handle.net/20.500.12324/11622
Federación Nacional de Cacaoteros. Fedecacao. (2021). El cacaocultor es lo primero. Cacao de Córdoba fue seleccionado como uno de los 50 mejores del mundo en el International Cocoa Awards. 1p. https://www.fedecacao.com.co/portal/index.php/es/2015-04-23-20-00-33/1429-cacao-de-cordoba-fue-seleccionado-como-uno-de-los-50-mejores-del-mundo-en-el-international-cocoa-awards
Federación nacional de cacaoteros. Fedecacao. (2024). Colombia reportó en 2024 producción histórica de cacao. pp 1. Colombia reportó en 2024 producción histórica de cacao
Federación Nacional de Cacaoteros. Fedecacao. (2025). Transferencia Tecnológica. pp 1. Transferencia de Tecnología | Sitefedecacao
Gaibor Verdezoto, N. V. (2016). Efecto de la aplicación de tres Bioinsecticidas para el control de la Chinche Negra (Antiteuchus tripterus.) en el Cacao en la comunidad Nueva Esperanza. Trabajo de grado. Universidad de Loja. Pp 14-18. https://dspace.unl.edu.ec/jspui/handle/123456789/17290
García Cruzatty, L., Arteaga-Alcívar, F., Vera-Pinargote, L., y Pérez-Almeida, I. (2023). Influencia del déficit hídrico en la producción de grano de polen en genotipos de cacao (Theobroma cacao). Revista Bioagro. Vol. 35. N˚2. pp 167-174. https://doi.org/10.51372/bioagro352.9
García, L., Maddela, N., Gavilanes, F., Zambrano, E., García, M., y Aguilar, C. (2024). Agroindustria del cacao en un contexto global: una visión general. ISBN 978-104022788-6, 978-103246457-2. pp 3-15. Scopus - Detalles del documento - Agronegocios del Cacao en un Contexto Global: Una Visión General | Iniciado sesión
Gómez Acevedo, Joan. (2021). Seguimiento ciclo de vida de la chinche negra del cacao, Antiteuchus tripterus F. (Hemiptera: Pentatomidae), en laboratorio. Trabajo de grado. Universidad Pedagógica y Tecnológica de Colombia (UPTC). pp 6-7. (50) Seguimiento ciclo de vida de la chinche negra del cacao, Antiteuchus tripterus F. (Hemiptera: Pentatomidae), en laboratorio. Monitoring of the life cycle of the cacao bug, Antiteuchus tripterus F. (Hemiptera: Pentatomidae), in laboratory conditions
Hernández Núñez, H., Gutiérrez Montes, I., Bernal Núñez, A., Gutiérrez García, G., Suárez, J., Casanoves, F., y Flora, C. (2022). El cultivo de cacao como estrategia de subsistencia: aportes al bienestar de los hogares rurales colombianos. Revista Agricultura y Valores Humanos. Vol. 39. N˚1. Pp 201-206. Scopus - Detalles del documento - El cultivo de cacao como estrategia de subsistencia: aportes al bienestar de los hogares rurales colombianos | Iniciado sesión
Herrmann, L., Felbinger, C., Haase,L., Rudolph, B., y Fischer, M. (2015). Huellas Dactilares de Alimentos: Caracterización del Tipo Ecuatoriano CCN-51 de Theobroma cacao L. utilizando marcadores microsatélites. Revista de Química Agrícola y de los Alimentos. Vol. 63. N˚18. Fingerprinting de Alimentos: Caracterización del Tipo Ecuatoriano CCN-51 de Theobroma cacao L. Utilizando Marcadores Microsatélites | Revista de Química Agrícola y de los Alimentos
Instituto Colombiano Agropecuario, Ica. (2012). Manejo fitosanitario del cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) Medidas para la temporada invernal. pp 14. https://www.ica.gov.co/getattachment/c01fa43b-cf48-497a-aa7f-51e6da3f7e96/-
Jaimez RE, Barragán L, Fernández-Niño M, Wessjohann LA, Cedeño-García G, Sotomayor Cantos I, Arteaga F. (2022). Theobroma cacao L. cultivar CCN 51: una revisión exhaustiva sobre el origen, la genética, las propiedades sensoriales, la dinámica de producción y los aspectos fisiológicos. Revista PeerJ. Vol. 10. N˚12676. https://doi.org/10.7717/peerj.12676
Julio, A. (2022). Plagas en cultivo de cacao. pp 1-5. https://progresacaribe.info/plagas-en-cultivo-de-cacao/
Konam J., Namaliu Y., Daniel R. and Guest D.I. (2008). Integrated pest and disease management for sustainable cocoa production: a training manual for farmers and extension workers. ACIAR Monograph. No. 131. pp 7-33. MN131 full text.pdf
Kondo, T. (2015). Insectos plagas del árbol urbano con énfasis en los insectos escamas (Hemíptera: coccoidae) en Colombia. In Memorias y Resúmenes Congreso Colombiano de Entomología. 42. Congreso SOCOLEN. Medellín, Antioquia. Vol. 29. pp. 369. 81756_67226.pdf
Llano, S., Zorro Gonzáles, A., Santander, M., Vaillant, F., Boulanger, R., Ocampo Serna, D., y Escobar, S. (2025). Conocimientos metabolómicos sobre la dinámica de los precursores del sabor durante la fermentación de granos de cacao de cultivados en diversas zonas climáticas de producción en Colombia. Revista Food Research International. Vol. 205. N˚115978. Pp 1-9. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2025.115978
Martínez, A. M., Zumaqué, L. T., Rodríguez, M. D. V., Grandett, L., Díaz, A. T., y Ballesteros, H. A. (2023). Análisis técnico y económico del sistema de producción de Theobroma cacao L. en el sur del departamento de Córdoba, Colombia. Temas agrarios. Vol 28. N˚2. pp 193-207. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=9422268
Martínez Atencia, J., Diaz Cabadiaz, A., Gutierrez Vanegas, A., Vasquez Bettin, A., Martínez Reina, A., Carreño Olejua, A., . . . Castro Gomez, Y. (2022). Implementación de tecnologías de producción para el fortalecimiento de la cadena de valor de cacao y la sostenibilidad ambiental del sistema productivo en el departamento de Córdoba. Agrosavia. pp 1. Implementación de tecnologías de producción para el fortalecimiento de la cadena de valor de cacao y la sostenibilidad ambiental del sistema productivo en el departamento de Córdoba
Martínez Atencia, J., Novoa Yánez, R. S., Martínez Botello, D. H., Espinosa Carvajal, M. R., Martínez Reina, A. M., Grandett Martínez, L. M., . . . Rodríguez Pinto, M. (2022). Modelo productivo para el cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) en el departamento de Sucre. Agrosavia. ISBN: 978-958-740-547-7. pp 121-135. https://editorial.agrosavia.co/index.php/publicaciones/catalog/view/270/252/1656-1
Martínez Reina, A., Grandett Martínez, L., Tordecilla Zumaqué, L., Rodríguez Pinto, M., Díaz Cabadíaz, A., Romero Ferrer, J., Ballesteros Leal, H., y Martínez Atencia, J. (2024). Sistema de producción de cacao (Theobroma cacao L.) en la región del sur de Córdoba: análisis socioeconómico, tecnológico, ambiental y de mercado. ISBN 978-958-740-763-1. pp 9-127. https://doi.org/10.21930/agrosavia.analisis.7407631
Ministerio de Relaciones Exteriores. (2024). El potencial del mercado europeo para el cacao de especialidad. pp 1. El potencial del mercado europeo para el cacao de especialidad | CBI
Mohammad, H., y Garza Almanza, V. (2007). Resistencia en Insectos, Plantas y Microorganismos. Revista Cultura Científica y Tecnología. Nº18. pp 8-23. Núm. 18 (4): Enero – Febrero, 2007. Año 4, No 18 | Cultura Científica y Tecnológica
Morales, M., Morocho, J., López, X., y Navas, P. (2024). Aplicación de redes neuronales convolucionales para la detección de enfermedades en el fruto de cacao CCN-51 mediante una aplicación móvil. pp 3-10. Scopus - Detalles del documento - Aplicación de Redes Neuronales Convolucionales para la Detección de Enfermedades en el Fruto de Cacao CCN-51 mediante una Aplicación Móvil | Iniciado sesión
Motta Delgado, P., y Murcia Ordoñez, B. (2011). Hongos entomopatógenos como alternativa para el control biológico de plagas. Revista Ambiente y Água-An Interdisciplinary Journal of Applied Science. Vol. 6. N˚2. pp 77-90. Redalyc.Hongos entomopatógenos como alternativa para el control biológico de plagas
Motamayor, J. C., Risterucci, A. M., Lopez, P. A., Ortiz, C. F., Moreno, A., y Lanaud, C. (2002). Cacao domestication I: the origin of the cacao cultivated by the Mayas. Revista Heredity. Vol 89. N˚5. pp 380-386. https://doi.org/10.1038/sj.hdy.6800156
Murgas, A., Villamizar, I., Arenas, A., Hernández, M., Abrego, J., Wilson, M., y González, D. (2024). Identificacción molecular de Antiteuchus tripterus, plantas hospedantes y su enemigo natural Phanuropsis semiflaviventris en Panamá. Revista Peruvian Agricultural Research. Vol. 6. N˚1. pp 60-70. Identificación molecular de Antiteuchus tripterus, plantas hospedantes y su enemigo natural Phanuropsis semiflaviventris en Panamá | Peruvian Agricultural Research
Murillo, L. M. (2021). Visita virtual a la Colección Taxonómica Nacional de Insectos. Agrosavia. 1p. http://hdl.handle.net/20.500.12324/39270
Nuriza Putri, D., Hans de Steur, Juvinal, J., Gellynck, X., y Schouteten, J. (2024). Atributos sensoriales de los granos de cacao de sabor fino y el chocolate: una revisión sistemática de la literatura. Revista Journal of Food Science. Vol. 89. N˚4. pp 1917-1939. https://doi.org/10.1111/1750-3841.17006
Panizzi, A., McPherson, J., James, D., Javahery, M., y McPherson, R. (2000). Stink bugs (Pentatomidae). Heteroptera of economic importance. N˚828. pp 421. Heteroptera of Economic Importance - Google Libros
Paredes Arce, M. (2003). Manual de Cultivo Del Cacao. Lima, Perú. Ministerio de agricultura. pp 11-14. Repositorio Institucional MIDAGRI: Manual de Cultivo del Cacao
Procolombia. (2020). El cacao en Colombia está presente en sus departamentos. 1p. https://procolombia.co/colombiatrade/exportador/articulos/el-cacao-en-colombia-esta-presente-en-sus-departamentos
Programa de Alianzas Comerciales. (2020). Plagas de Cacao. USAID DEL PUEBLO DE LOS ESTADOS UNIDOS DE AMÉRICA. pp 1-3. https://s3.amazonaws.com/files.rcnradio.com/2020-11/Buenas%20Pra%CC%81cticas%20-%20Plagas%20del%20Cultivo%20de%20Cacao-%20Parte%201.pdf
Programa de las Naciones Unidas para el Medio Ambiente (PNUMA). (2021). Impactos ambientales y sanitarios de plaguicidas y fertilizantes y formas de minimizarlos: Imaginando un mundo seguro para los productos químicos - Resumen para los responsables de la formulación de políticas. pp 1. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/34463
Quintana Fuentes, L. F., Gómez, S., García Jerez, A., y Martínez, N. (2015). Perfil sensorial del Clon de cacao (Theobroma cacao L.) CCN-51 (primera cosecha de 2015). ISSN 1692-7125. Vol. 13. N˚1. pp. 60-65. http://dx.doi.org/10.24054/16927125.v1.n1.2015.1866
Recalde, L. A. (2019). Caracterización de fincas de cacao (Theobroma cacao L.) en la parroquia La Esmeralda cantón Montalvo”. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agropecuarias. Universidad de Babahoyo. pp 1-20. http://dspace.utb.edu.ec/bitstream/handle/49000/6163/E-UTB-FACIAG-ING%20AGROP-0000029.pdf?sequence=1
Ribeiro, A. (2000). Manejo de insectos plaga. Manejo de Plagas en pasturas y cultivos. INIA. Serie Técnica. Nº112. pp 1-12. St 112. Manejo de plagas en pasturas y cultivos
Rodríguez Sierra, D. A. (1984). Hongos Entomopatogenos Registrados en Colombia. Revista Colombiana de Entomología. Vol 10. N˚1-2. pp 57-64. https://doi.org/10.25100/socolen.v10i1-2.10277
Rodríguez Pinto, M., Grandett Martínez, L. M., Tordecilla Zumaqué, L., y Rivera Meneses, J. J. (2024). Registro de población de artrópodos asociados al cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) en el alto Sinú, Córdoba, Colombia. Ponencia presentada en la revista TEMAS AGRARIOS. ISSNe: 2389-9182. Vol 29. Vista de Vol. 29 Núm. Suplemento (2024): Memorias - 5to Simposio Internacional y 4to Nacional en Ciencias Agronómicas | Temas Agrarios
Salas, J. (1984). Parasitismo de huevos de Antitechus Tripterus (Hemíptera, Pentatomidae) por Phanuropsis semiflaviventris (Hymenóptera; Scelionidae) con observaciones etiológicas del parasito y le huésped. Revista Agronomía Tropical. Vol. 34. pp 1-7. (PDF) Parasitismo de huevos de Antiteuchus tripterus Hemiptera, Pentatomidae
Sarfo, J. y Adu, R. (2015). Míridos de cacao (cápsides)-Ghana: Sahlbergella singularis y Distantiella theobroma; Akate o Akan. Guías de decisión para el manejo de plaga. pp 1. https://doi.org/10.1079/pwkb.20167800172
Schmidt, P., Perea, C., Charry, A., Vélez, A., Mausbach, M., y Bunn, C. (2022) Intervenciones integradas para fortalecer la resiliencia de productores de cacao frente la amenaza del cambio climático. Resumen informativo No. 3. Cali (Colombia): Centro Internacional de Agricultura Tropical (CIAT). pp 12. Intervenciones integradas para fortalecer la resiliencia de productores de cacao frente la amenaza del cambio climático | Alliance Bioversity International - CIAT
Schwarz, D. P. (2020). Caracterización Botánica y Molecular de los Árboles Élite de Cacao (Theobroma cacao L.-Malvaceae) de la Región de Costa Sur, Guatemala. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias y Humanidades. Universidad del Valle de Guatemala. pp 18-136. Detalles de: Caracterización botánica y molecular de los árboles élite de cacao (Theobroma cacao L. - Malvaceae) de la Región de Costa Sur, Guatemala. › Universidad del Valle de Guatemala Koha (uvg.edu.gt)
Shiflett, S.A., Ceniza, L., Rotenberg, J., y Marlín, J. (2025). Respuesta ecofisiológica del cacao (Theobroma cacao cv. Criollo y cv. Trinitario) en un sistema agroforestal de la selva tropical del sur de Belice a través de regímenes de luz. Revista Sistema Agroforestal. Vol. 99. N˚63. pp 3-14. https://doi-org.ezproxyucor.unicordoba.edu.co/10.1007/s10457-025-01166-z
Sierra Pérez, D. C. (2016). El cacao como producto líder en la sustitución de cultivos ilícitos en el proceso de posconflicto. Trabajo de grado. Facultad de Relaciones Internacionales, Estrategia y Seguridad. Universidad Militar Nueva Granada. pp 2-25. https://repository.unimilitar.edu.co/items/233e6c9a-ddab-432f-9f2a-29e0304c817e
Suárez Vera, I. (2016). Fluctuación poblacional de los insectos plaga que atacan al cultivo ecológico de cacao nacional (Theobroma cacao L.), en la zona de Balao, provincia del Guayas. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agropecuarias. Universidad Técnica de Babahoyo Pp 13. https://dspace.utb.edu.ec/handle/49000/3250
Tombé, A., Peraza, A., Santamaría, M., Vaca Uribe, J., Carmelo, R., Tamayo, Y., y Brochero, H. (2022). Incestos en cultivos del Resguardo de Guambia. Insectos en la comunidad Misak, 44. ISBN 978-958-505-094-5. pp 54-55. polom_misak_uto.pdf
Umaña M, E., y Carballo V, M. (1995). Biología de Antiteuchus tripterus (Hemiptera: Pentatomidae) y su parasitoide Trissolcus radix (Johnson) (Hymenoptera: Scelionidae) en Macadamia. Manejo Integrado de Plagas (Costa Rica). N˚38. pp 16–19. https://repositorio.catie.ac.cr/handle/11554/7181
Umaña, E., Carballo, M., Coto, D., y Pérez, D. (1995). Fluctuación poblacional de Antiteuchus tripterus (F) (Hemíptera: Pentatomidae) y su parasitoide Trissolcus radix (Johnson) (Hymenoptera: Scelionidae) en Macadamia. Manejo Integrado de Plagas (Costa Rica). N˚37. pp 1–6. Fluctuación poblacional de Antiteuchus tripterus (F) (Hemiptera: pentatomidae) y su parasitoide Trissolcus radix (Hymenoptera: Scelionidae) en el cultivo de la macadamia
Quintos Coronado, C. R. (2018). Evaluación del daño de Antiteuchus sp. en frutos de cacao (Theobroma cacao L.) en el valle del Bajo Mayo, región San Martín. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agrarias. Universidad de San Martín-Tarapoto. pp 12-39. https://1library.co/document/y4wndjkq-evaluacion-dano-antiteuchus-frutos-cacao-theobroma-region-martin.html
Valarezo Cely, O., Cañarte Bermúdez, E., y Navarrete Cedeño, J. B. (2012). Artrópodos asociados al cultivo de cacao. N˚7. pp 34-42. Repositorio Digital INIAP: Artrópodos asociados al cultivo de cacao
Vera Chang, J., Álvarez Escaleras, M., y Ibáñez Astaburuaga, A. (2021). Sistema de producción de la almendra y del cacao: Una caracterización necesaria. Revista de Ciencias Sociales (Ve). Vol 27. N˚3. pp 372-386. Sistema de producción de la almendra y del cacao: Una caracterización necesaria* (semanticscholar.org)
dc.rights.none.fl_str_mv Copyright Universidad de Córdoba, 2025
dc.rights.uri.none.fl_str_mv https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
dc.rights.license.none.fl_str_mv Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0 Internacional (CC BY-NC-ND 4.0)
dc.rights.accessrights.none.fl_str_mv info:eu-repo/semantics/embargoedAccess
dc.rights.coar.none.fl_str_mv http://purl.org/coar/access_right/c_f1cf
rights_invalid_str_mv Copyright Universidad de Córdoba, 2025
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0 Internacional (CC BY-NC-ND 4.0)
http://purl.org/coar/access_right/c_f1cf
eu_rights_str_mv embargoedAccess
dc.format.mimetype.none.fl_str_mv application/pdf
dc.publisher.none.fl_str_mv Universidad de Córdoba
dc.publisher.faculty.none.fl_str_mv Facultad de Ciencias Agrícolas
dc.publisher.place.none.fl_str_mv Montería, Córdoba, Colombia
dc.publisher.program.none.fl_str_mv Ingeniería Agronómica
publisher.none.fl_str_mv Universidad de Córdoba
institution Universidad de Córdoba
bitstream.url.fl_str_mv https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/f6a3bc4f-a980-4c3a-a98f-31da280ec783/download
https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/ca6ecf83-6457-43c4-9eed-e501ba4c4779/download
https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/203322ec-bfc7-459d-bd70-fb86dcf00bb9/download
https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/af53812a-8e8f-4a7e-9139-824bc58f6c08/download
https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/2f21d1bc-ad42-44bd-a729-5c4b60499331/download
https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/5a694a45-fd8d-4eaa-8e59-e46a6108b870/download
https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/c23bd071-d3ae-456f-9e28-8c51b31753d3/download
bitstream.checksum.fl_str_mv fa3403ac215859dbf22b3262d657b250
cc99f2d0c2c407ea83c21b7e761d864f
73a5432e0b76442b22b026844140d683
c20cd43538780f5468660ab70477b210
6d93d3216dc4a7f5df47d4876fbec4d3
e6fa73c1eb3a2072bcdc30905502aff8
1e89a69f31e2a574abc30745c0812032
bitstream.checksumAlgorithm.fl_str_mv MD5
MD5
MD5
MD5
MD5
MD5
MD5
repository.name.fl_str_mv Repositorio institucional Universidad de Córdoba
repository.mail.fl_str_mv bdigital@metabiblioteca.com
_version_ 1849968340262453248
spelling Fernández Herrera, ClaudioRodríguez Pinto, María del VallePérez Naranjo, Rony EnriquePérez García, Karol DaríoMejía Quintana, Jorge Eliecer2025-09-11T16:43:35Z2026-09-102025-09-11T16:43:35Z2025-09-10https://repositorio.unicordoba.edu.co/handle/ucordoba/9546Universidad de CórdobaRepositorio Universidad de Córdobahttps://repositorio.unicordoba.edu.co/Los cultivos de cacao ubicados en las subregiones Alto Sinú y San Jorge departamento de Córdoba, muestran un limitado conocimiento de los insectos asociados y sus daños. Lo anterior permitió adelantar la presente investigación cuyo objetivo fue analizar el comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao. Para ello se realizaron los muestreos en 8 plantaciones ubicadas en dos subregiones del departamento, considerando la evaluación sobre árboles del clon CCN-51. Los aspectos bioecológicos de A. tripterus consideraron la descripción de los caracteres morfológicos de los diferentes estados biológicos, como también el tiempo de desarrollo de éstos y su distribución en la planta. La fluctuación poblacional del insecto se realizó mediante conteo directo del número de chinches encontrados por árboles y localidad, considerando los factores climáticos de temperatura y humedad relativa. El registro de los artrópodos predadores de A. tripterus se realizó directamente sobre aquellos que se alimentaban de éste. Para los parasitoides se tomaron los diferentes estados del insecto fitófago y se esperó la emergencia de estos enemigos naturales. Los resultados sobre los estudios de los aspectos biológicos muestran que el estado huevos de A. tripterus presentan un tiempo promedio de desarrollo de cuatro días (4) y la hembra puede colocar en promedio 28 huevos por postura, observándose cuidado maternal en todas las posturas evaluadas. Los estados de ninfa y adulto evidenciaron diferencias significativas en la longitud y el grosor. Se registró una variación en la densidad poblacional de la chinche entre las fincas evaluadas, mostrando mayores valores en las fincas 3 y 6, mientras que en las fincas 1, 2, 7 y 8 fueron más bajas. Al correlacionar estos datos con la temperatura y humedad relativa no se encontró una relación directa. Sin embargo, el manejo agronómico puede estar incidiendo en las densidades poblacionales del insecto. Como enemigos naturales se registraron los predadores generalistas sobre ninfas y adultos de la chinche A. tripterus, pertenecientes a los géneros Colonus (Araneae) y Zelus (Hemiptera). Sobre el estado de huevo se registraron dos especies de parasitoides de la familia Scelionidae Telenomus sp. y Phanuropsis semiflaviventris.Cocoa crops located in the subregions of Alto Sinú and San Jorge, department of Córdoba, show limited knowledge of the associated insects and their damage. This situation allowed the development of the present research, whose objective was to analyze the behavior of the bug Antiteuchus tripterus in cocoa plantations. For this purpose, samplings were carried out in eight plantations located in two subregions of the department, considering the evaluation on trees of the CCN-51 clone. The bioecological aspects of A. tripterus included the description of the morphological characters of the different biological stages, as well as their development time and their distribution on the plant. The population fluctuation of the insect was determined through direct counts of the number of bugs found per tree and locality, considering the climatic factors of temperature and relative humidity. The record of predators of A. tripterus was made directly on those observed feeding on it. For parasitoids, the different stages of the phytophagous insect were taken, and the emergence of these natural enemies was awaited. The results of the biological studies showed that the egg stage of A. tripterus has an average development time of four (4) days, and the female can lay an average of 28 eggs per clutch, with maternal care observed in all evaluated clutches. The nymphal and adult stages showed significant differences in length and thickness. A variation in the population density of the bug was recorded among the evaluated farms, with higher values in farms 3 and 6, while in farms 1, 2, 7, and 8 they were lower. When correlating these data with temperature and relative humidity, no direct relationship was found. However, agronomic management may be influencing the population densities of the insect. As natural enemies, generalist predators were recorded on nymphs and adults of the bug A. tripterus, belonging to the genera Colonus (Araneae) and Zelus (Hemiptera). On the egg stage, two species of parasitoids of the family Scelionidae were recorded: Telenomus sp. and Phanuropsis semiflaviventris.INTRODUCCIÓN1. DEFINICIÓN DEL PROBLEMA 172. JUSTIFICACIÓN 193. MARCO TEÓRICO 203.1. ORIGEN DEL CACAO (Theobroma cacao L.) 203.1.1. Taxonomía 203.1.2. Importancia del cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) 203.1.3. Condiciones edafoclimáticas del cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) 213.1.4. Rendimientos 213.1.5. Clon CCN-51 223.2. ARTRÓPODOS PLAGAS 233.2.1. Origen del género Antiteuchus 243.2.2. Chinche (Antiteuchus tripterus) 243.2.3. Clasificación taxonómica 253.2.4. Ciclo de vida 253.2.5. Importancia de la chinche en el cacao 263.2.6. Manejo integrado 274. OBJETIVOS 284.1. OBJETIVO GENERAL 284.2. OBJETIVOS ESPECIFICOS 285. HIPÓTESIS 296. METODOLOGÍA 306.1. LOCALIZACIÓN 306.2. POBLACIÓN Y MUESTRA 336.3. VARIABLES 346.3.1. Variables independientes 346.3.2. Variables dependientes 346.4. DISEÑO EXPERIMENTAL Y/O DE MUESTREO 356.5. PROCEDIMIENTO 356.5.1. Estudio de aspectos bioecológicos de Antiteuchus tripterus 356.5.2. Procedimiento para evaluar la fluctuación poblacional de Antiteuchus 386.5.3. Determinación de enemigos naturales de la chinche Antiteuchus 396.6. TÉCNICAS E INSTRUMENTO DE PROCESAMINETO DE DATOS 417. RESULTADOS 427.1. ASPECTOS BIOECOLÓGICOS DE Antiteuchus tripterus 427.2. FLUCTUACIÓN POBLACIONAL DE Antiteuchus tripterus 537.3. ENEMIGOS NATURALES NATURALES ASOCIADOS A ESTADOS DE DESARROLLO DE Antiteuchus tripterus 618. CONCLUSIONES 649. RECOMENDACIONES 65ANEXOS 80REFERENCIAS 66PregradoIngeniero(a) Agronómico(a)Trabajos de Investigación y/o Extensiónapplication/pdfspaUniversidad de CórdobaFacultad de Ciencias AgrícolasMontería, Córdoba, ColombiaIngeniería AgronómicaCopyright Universidad de Córdoba, 2025https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0 Internacional (CC BY-NC-ND 4.0)info:eu-repo/semantics/embargoedAccesshttp://purl.org/coar/access_right/c_f1cfAnálisis del comportamiento de la chinche Antiteuchus tripterus en plantaciones de cacao (Theobroma cacao l.) del sur de Córdoba, ColombiaTrabajo de grado - Pregradoinfo:eu-repo/semantics/bachelorThesishttp://purl.org/coar/resource_type/c_7a1finfo:eu-repo/semantics/acceptedVersionTextAbbott, P.C., Benjamin, T.J., Burniske, G.R., Croft, M.M., Fenton, M., Kelly, C.R., Lundy, M., Rodriguez Camayo, F., Wilcox M.D. (2018). An analysis of the supply chain of cacao in Colombia. United States Agency for International Development (USAID). pp 1-208. https://hdl.handle.net/10568/96636Ademokoya, B., Athey, K., y Ruberson, J. (2022). Enemigos naturales y control biológico de chinches apestosas (Hemípteros: Heterópteros) en América del Norte. Revista Insectos. Vol.13. N˚10. pp 932. https://doi.org/10.3390/insects13100932Agronet. (2022). Comparativo de Área, Producción, Rendimiento y Participación Departamental por Cultivo. pp 1. Estadísticas homeAgronet. (2023.). Agronet – Estadísticas home. pp 1-24. https://www.agronet.gov.co/estadistica/Paginas/home.aspx?cod=4Alarcón, M., y Cazorla, D. (2022). Descripción de los estadios inmaduros de Antiteuchus tripterus (Fabricius, 1787) (Heteroptera: Pentatomidae: Discocephalinidae: Discocephalini). Revista Nicaraguense de Entomología. ISSN 1021-0296. N˚261. pp 14-45. https://www.researchgate.net/publication/359146237_DESCRIPCION_DE_LOS_ESTADIOS_INMADUROS_DE_Antiteuchus_tripterus_Fabricius_1787_HETEROPTERA_PENTATOMIDAE_DISCOCEPHALINAE_DISCOCEPHALINIAntolínez Sandoval, E. Y., Almanza Merchán, P. J., Barona Rodríguez, A. F., Polanco Díaz, E., y Serrano Cely, P. A. (2020). Estado Actual de la Cacaocultura: Una Revisión de sus Principales Limitantes. Vol. 17. N˚2. 1p. http://dx.doi.org/10.19053/01228420.v17.n2.2020.10729Arvelo Sánchez, M., González León, D., Maroto Arce, S., Delagdo López, T., y Montoya Rodríguez, P. (2017). Manual Técnico del Cultivo de Cacao Prácticas Latinoamericanas. Turrialba, Costa Rica: Miguel A. Arvelo. ISBN: 978-92-9248-732-4. pp 10-13. BVE17089191e_1.pdf (agroavances.com)Avendaño Arrazate, C., Martínez Bolaños, M., Reyes Reyes, A., Aragón Madagán, M., Reyes López, D., y López Morales, F. (2025). Interacción genotipo-ambiente de genotipos de cacao en México. Revista Scientific reports. Vol. 15. N˚15399. https://doi-org.ezproxyucor.unicordoba.edu.co/10.1038/s41598-025-00162-8Baek, I., Lim, S., Weerarathne, V., Lee, D., Botkin, J., Kirubakaran, S., Sunchung, P., Kim, L., Meinghardt, L., y Ahn, E. (2025). Patrones espaciales de cloroplastos y estomas en el desarrollo de hojas de cacao. Revista Commun Biol. Vol. 8. N˚554. pp 1-10. https://doi-org.ezproxyucor.unicordoba.edu.co/10.1038/s42003-025-08019-6Batista, L. (2009). Guía técnica El Cultivo de Cacao. CEDAF, 2009. 68p. https://cedaf.org.do/wp-content/uploads/2022/08/cacao.pdfBenigno, C. (2022). Control agroecológico del chinche negro (Antiteuchus sp.) en el cacao (Theobroma cacao), mediante uso de biopreparados. Trabajo de grado. Facultad de ciencias agrarias. Universidad Agraria del Ecuador. pp 15-16. ACARO CHAMBA ANGEL BENIGNO.pdfBenjamín, C., Dias, L., Martins, S., Rosmaninho, L. (2025). Liberando el potencial del rendimiento del cacao con el cultivo a pleno sol. Revista Scientific Reports. Vol. 15. N˚4268. pp 1. Liberando el potencial del rendimiento del cacao con el cultivo a pleno sol | Informes CientíficosBiddinger, D., y Neelendra, J. (2017). Primer reporte de depredación nativa Astata unicolor (Hymenoptera: Crabronidae) en las ninfas y adultos de la invasiva Insecche Apestosa Marrón Marmórea (Hemíptera: Pentatomidae). Florida Entomologist. Vol. 100. N˚4. pp 809-812. Primer Reporte de Depredación Nativa Astata unicolor (Hymenoptera: Crabronidae) en las Ninfas y Adultos de la Invasiva Insecche Apestosa Marrón Marmórea (Hemiptera: Pentatomidae)Briones, E. J. (2020). Evaluación de alternativas orgánicas comerciales en el control del Chinche Negro (Antiteuchus sp.) del Cacao (Theobroma cacao L.). Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agrarias. Universidad del Ecuador. 30p. http://181.198.35.98/Archivos/BUSTAMANTE%20BRIONES%20EDGAR%20JOEL.pdfCampozano Buenaire, S. J. (2023). Daño y control biológico de Oebalus insularis (Stal, 1872) (Hemiptera: Pentatomidae) en el cultivo del arroz (Oriza sativa L.). Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agropecuarias. Universidad de Babahoyo. 7p. PI-UTB-FACIAG-AGRONOMIA-REDISEÑADA-000020.pdfCanchignia Martínez, H., Cedeño Moreira, A., Flores, F., y Garcés Fiallos, F. (2025). Caracterización morfológica, molecular y patogénica de Lasiodiplodia laeliocattleyae asociada a muerte regresiva y pudrición de vainas en cacao en Ecuador. Revista Fisiopatología y Molecular de las plantas. Vol.136. N˚102572. https://doi.org/10.1016/j.pmpp.2025.102572Cañarte Bermúdez, E. G., y Navarrete Cedeño, J. B. (2021). Reconocimiento de artrópodos-plaga y controladores biológicos como herramienta para el manejo ecológico de plagas en cacao. Portoviejo, EC: Instituto Nacional de Investigaciones Agropecuarias, 2021. ISBN: 978-9942-22-530-6. N˚176. pp 5-28. Descripción: Reconocimiento de artrópodos-plaga y controladores biológicos como herramienta para el manejo ecológico de plagas en cacaoCarabalí Muñoz, A., Senejoa Lizcano, C., y Montes Prado, M. (2018). Reconocimiento, daños y opciones de manejo de Carmenta foraseminis Eichlin (Lepidóptera: Sesiidae), perforador del fruto y semilla de cacao Theobroma cacao L. (Malvaceae). Agrosavia. ISBN: 978-958-740-259-9. pp 19-23. https://editorial.agrosavia.co/index.php/publicaciones/catalog/view/63/46/587-1Castiblanco, E., Rodríguez Rodríguez, C., y Barrera Gómez, M. (2022). Cacao Sabores y Tradición. Colombia: Red Iberoamericana de Innovación y Conocimiento Científico (REDIB) y SciELO Libros. Fundación Universitaria San Mateo. ISBN 978-628-95262-8-8. pp 11-12. (32) Cacao, sabores y tradición | Editorial Universitaria San Mateo - Academia.eduCastillo Carrillo, P. S., Sernaqué Cortez, A., y Purizaga Preciado, J. L. (2020). Registro del chinche del cacao Antiteuchus tripterus (Fabricius, 1787) (Hemiptera: Pentatomidae), Perú. Vol 24. N˚1. pp 1-2. https://www.researchgate.net/publication/340902342_Record_of_the_cacao_bug_Antiteuchus_tripterus_Fabricius_1787_Hemiptera_Pentatomidae_in_Tumbes_PeruCheesman, E. (1945). Notas sobre la nomenclatura, clasificación y posibles relaciones de las poblaciones de cacao. Revista Tropical Agriculture. Vo. 21. cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/19451600059Coto, D. (1999). Insectos plagas de macadamia en la zona Atlántica de Costa Rica. N˚52. pp 74-79. https://repositorio.catie.ac.cr/handle/11554/7183Cruz Chaustre, R. A., y Cañas Castillo, P. C. (2018). La importancia de la exportación del cacao en Colombia y los países en América Latina. Revista Investigación y Gestión 1(2018) 18-27. Vol. 1. N˚1. pp 20-21. https://revistas.ufps.edu.co/index.php/ID/article/view/1514/1419Del Puerto Rodríguez, Asela., Suárez Tamayo, Susana., y Palacio Estrada, Daniel E. (2014). Efectos de los plaguicidas sobre el ambiente y la salud. Revista Cubana de Higiene y Epidemiología. Vol. 52. N˚3. pp 372-387. http://scielo.sld.cu/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1561-30032014000300010&lng=es&tlng=esEberhard, W. (1974). Insectos y Hongos que Atacan a la Chinche del Cacao, Antiteuchus tripterus. Revista Facultad Nacional de Agronomía Medellín. Vol 24. N˚ (3). pp 65-72. https://revistas.unal.edu.co/index.php/refame/article/view/30273/65154Eberhard, W. (1975). Ecología y comportamiento de un insecto pentatómido subsocial y dos avispas esceliónidas: estrategia y contra estrategía en un huésped y sus parásitos. Revista Smithsonian Contributions to Zoology. N˚205. pp 2-48. SCtZ-0205-Lo_res.pdfEcheverri Rodríguez, J. (2024). El Manejo Integrado de las Plagas en el cultivo del cacao (Theobroma cacao L.). pp 2-9. 08 CACAO por fichas.indd (mag.go.cr)Evert Thomas, Sixto Iman, Rachel Atkinson, Diego Zavaleta, Carlos Rodriguez, Sphyros Lastra, Edgardo Murrieta, Abel Farfan, Juan Castro, José Ramírez, Angelo Samanamud, Cleydi Paredes, Karina Arango, Wilbert Cruz, Marleni Ramirez, Da peng Zhang (2023). Diversidad genética de cacao en el Perú. Bioversity International y MOCCA. pp. 9-56. contentFabricio, Johann Christian. (1787). Ioh. Cristo. Fabricii hist. nat. oecon. et cameral. P.P.O. Soc. Mantissa insectorum: sistens eorum species nuper detectas, adiectis characteribus genericis, differentiis specificis, emendationibus, observationibus. Vol. 2. pp. 1). Impensis Cristo. Gottl. Proft. https://www.biodiversitylibrary.org/page/12257580Faruque, A., Fakhruddin, A., Abdulrahman, A., Zeyaullah, M., Abdullah, M., Khursheed, M., Abdullah, A., Shadma, W., Ehad, Y., Nahla, K., Mohamed, H., y Sohail H. (2024). Impactos de los plaguicidas en la salud humana y el medio ambiente, con sus mecanismos de acción y posibles contramedidas. Revista Heliyon. Vol. 10. N˚7. pp 1-17. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e29128Federación Nacional de Cacaoteros. Fedecacao. (2013). Guía ambiental para el cultivo de cacao. Agrosavia. pp 37- 40. http://hdl.handle.net/20.500.12324/11622Federación Nacional de Cacaoteros. Fedecacao. (2021). El cacaocultor es lo primero. Cacao de Córdoba fue seleccionado como uno de los 50 mejores del mundo en el International Cocoa Awards. 1p. https://www.fedecacao.com.co/portal/index.php/es/2015-04-23-20-00-33/1429-cacao-de-cordoba-fue-seleccionado-como-uno-de-los-50-mejores-del-mundo-en-el-international-cocoa-awardsFederación nacional de cacaoteros. Fedecacao. (2024). Colombia reportó en 2024 producción histórica de cacao. pp 1. Colombia reportó en 2024 producción histórica de cacaoFederación Nacional de Cacaoteros. Fedecacao. (2025). Transferencia Tecnológica. pp 1. Transferencia de Tecnología | SitefedecacaoGaibor Verdezoto, N. V. (2016). Efecto de la aplicación de tres Bioinsecticidas para el control de la Chinche Negra (Antiteuchus tripterus.) en el Cacao en la comunidad Nueva Esperanza. Trabajo de grado. Universidad de Loja. Pp 14-18. https://dspace.unl.edu.ec/jspui/handle/123456789/17290García Cruzatty, L., Arteaga-Alcívar, F., Vera-Pinargote, L., y Pérez-Almeida, I. (2023). Influencia del déficit hídrico en la producción de grano de polen en genotipos de cacao (Theobroma cacao). Revista Bioagro. Vol. 35. N˚2. pp 167-174. https://doi.org/10.51372/bioagro352.9García, L., Maddela, N., Gavilanes, F., Zambrano, E., García, M., y Aguilar, C. (2024). Agroindustria del cacao en un contexto global: una visión general. ISBN 978-104022788-6, 978-103246457-2. pp 3-15. Scopus - Detalles del documento - Agronegocios del Cacao en un Contexto Global: Una Visión General | Iniciado sesiónGómez Acevedo, Joan. (2021). Seguimiento ciclo de vida de la chinche negra del cacao, Antiteuchus tripterus F. (Hemiptera: Pentatomidae), en laboratorio. Trabajo de grado. Universidad Pedagógica y Tecnológica de Colombia (UPTC). pp 6-7. (50) Seguimiento ciclo de vida de la chinche negra del cacao, Antiteuchus tripterus F. (Hemiptera: Pentatomidae), en laboratorio. Monitoring of the life cycle of the cacao bug, Antiteuchus tripterus F. (Hemiptera: Pentatomidae), in laboratory conditionsHernández Núñez, H., Gutiérrez Montes, I., Bernal Núñez, A., Gutiérrez García, G., Suárez, J., Casanoves, F., y Flora, C. (2022). El cultivo de cacao como estrategia de subsistencia: aportes al bienestar de los hogares rurales colombianos. Revista Agricultura y Valores Humanos. Vol. 39. N˚1. Pp 201-206. Scopus - Detalles del documento - El cultivo de cacao como estrategia de subsistencia: aportes al bienestar de los hogares rurales colombianos | Iniciado sesiónHerrmann, L., Felbinger, C., Haase,L., Rudolph, B., y Fischer, M. (2015). Huellas Dactilares de Alimentos: Caracterización del Tipo Ecuatoriano CCN-51 de Theobroma cacao L. utilizando marcadores microsatélites. Revista de Química Agrícola y de los Alimentos. Vol. 63. N˚18. Fingerprinting de Alimentos: Caracterización del Tipo Ecuatoriano CCN-51 de Theobroma cacao L. Utilizando Marcadores Microsatélites | Revista de Química Agrícola y de los AlimentosInstituto Colombiano Agropecuario, Ica. (2012). Manejo fitosanitario del cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) Medidas para la temporada invernal. pp 14. https://www.ica.gov.co/getattachment/c01fa43b-cf48-497a-aa7f-51e6da3f7e96/-Jaimez RE, Barragán L, Fernández-Niño M, Wessjohann LA, Cedeño-García G, Sotomayor Cantos I, Arteaga F. (2022). Theobroma cacao L. cultivar CCN 51: una revisión exhaustiva sobre el origen, la genética, las propiedades sensoriales, la dinámica de producción y los aspectos fisiológicos. Revista PeerJ. Vol. 10. N˚12676. https://doi.org/10.7717/peerj.12676Julio, A. (2022). Plagas en cultivo de cacao. pp 1-5. https://progresacaribe.info/plagas-en-cultivo-de-cacao/Konam J., Namaliu Y., Daniel R. and Guest D.I. (2008). Integrated pest and disease management for sustainable cocoa production: a training manual for farmers and extension workers. ACIAR Monograph. No. 131. pp 7-33. MN131 full text.pdfKondo, T. (2015). Insectos plagas del árbol urbano con énfasis en los insectos escamas (Hemíptera: coccoidae) en Colombia. In Memorias y Resúmenes Congreso Colombiano de Entomología. 42. Congreso SOCOLEN. Medellín, Antioquia. Vol. 29. pp. 369. 81756_67226.pdfLlano, S., Zorro Gonzáles, A., Santander, M., Vaillant, F., Boulanger, R., Ocampo Serna, D., y Escobar, S. (2025). Conocimientos metabolómicos sobre la dinámica de los precursores del sabor durante la fermentación de granos de cacao de cultivados en diversas zonas climáticas de producción en Colombia. Revista Food Research International. Vol. 205. N˚115978. Pp 1-9. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2025.115978Martínez, A. M., Zumaqué, L. T., Rodríguez, M. D. V., Grandett, L., Díaz, A. T., y Ballesteros, H. A. (2023). Análisis técnico y económico del sistema de producción de Theobroma cacao L. en el sur del departamento de Córdoba, Colombia. Temas agrarios. Vol 28. N˚2. pp 193-207. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=9422268Martínez Atencia, J., Diaz Cabadiaz, A., Gutierrez Vanegas, A., Vasquez Bettin, A., Martínez Reina, A., Carreño Olejua, A., . . . Castro Gomez, Y. (2022). Implementación de tecnologías de producción para el fortalecimiento de la cadena de valor de cacao y la sostenibilidad ambiental del sistema productivo en el departamento de Córdoba. Agrosavia. pp 1. Implementación de tecnologías de producción para el fortalecimiento de la cadena de valor de cacao y la sostenibilidad ambiental del sistema productivo en el departamento de CórdobaMartínez Atencia, J., Novoa Yánez, R. S., Martínez Botello, D. H., Espinosa Carvajal, M. R., Martínez Reina, A. M., Grandett Martínez, L. M., . . . Rodríguez Pinto, M. (2022). Modelo productivo para el cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) en el departamento de Sucre. Agrosavia. ISBN: 978-958-740-547-7. pp 121-135. https://editorial.agrosavia.co/index.php/publicaciones/catalog/view/270/252/1656-1Martínez Reina, A., Grandett Martínez, L., Tordecilla Zumaqué, L., Rodríguez Pinto, M., Díaz Cabadíaz, A., Romero Ferrer, J., Ballesteros Leal, H., y Martínez Atencia, J. (2024). Sistema de producción de cacao (Theobroma cacao L.) en la región del sur de Córdoba: análisis socioeconómico, tecnológico, ambiental y de mercado. ISBN 978-958-740-763-1. pp 9-127. https://doi.org/10.21930/agrosavia.analisis.7407631Ministerio de Relaciones Exteriores. (2024). El potencial del mercado europeo para el cacao de especialidad. pp 1. El potencial del mercado europeo para el cacao de especialidad | CBIMohammad, H., y Garza Almanza, V. (2007). Resistencia en Insectos, Plantas y Microorganismos. Revista Cultura Científica y Tecnología. Nº18. pp 8-23. Núm. 18 (4): Enero – Febrero, 2007. Año 4, No 18 | Cultura Científica y TecnológicaMorales, M., Morocho, J., López, X., y Navas, P. (2024). Aplicación de redes neuronales convolucionales para la detección de enfermedades en el fruto de cacao CCN-51 mediante una aplicación móvil. pp 3-10. Scopus - Detalles del documento - Aplicación de Redes Neuronales Convolucionales para la Detección de Enfermedades en el Fruto de Cacao CCN-51 mediante una Aplicación Móvil | Iniciado sesiónMotta Delgado, P., y Murcia Ordoñez, B. (2011). Hongos entomopatógenos como alternativa para el control biológico de plagas. Revista Ambiente y Água-An Interdisciplinary Journal of Applied Science. Vol. 6. N˚2. pp 77-90. Redalyc.Hongos entomopatógenos como alternativa para el control biológico de plagasMotamayor, J. C., Risterucci, A. M., Lopez, P. A., Ortiz, C. F., Moreno, A., y Lanaud, C. (2002). Cacao domestication I: the origin of the cacao cultivated by the Mayas. Revista Heredity. Vol 89. N˚5. pp 380-386. https://doi.org/10.1038/sj.hdy.6800156Murgas, A., Villamizar, I., Arenas, A., Hernández, M., Abrego, J., Wilson, M., y González, D. (2024). Identificacción molecular de Antiteuchus tripterus, plantas hospedantes y su enemigo natural Phanuropsis semiflaviventris en Panamá. Revista Peruvian Agricultural Research. Vol. 6. N˚1. pp 60-70. Identificación molecular de Antiteuchus tripterus, plantas hospedantes y su enemigo natural Phanuropsis semiflaviventris en Panamá | Peruvian Agricultural ResearchMurillo, L. M. (2021). Visita virtual a la Colección Taxonómica Nacional de Insectos. Agrosavia. 1p. http://hdl.handle.net/20.500.12324/39270Nuriza Putri, D., Hans de Steur, Juvinal, J., Gellynck, X., y Schouteten, J. (2024). Atributos sensoriales de los granos de cacao de sabor fino y el chocolate: una revisión sistemática de la literatura. Revista Journal of Food Science. Vol. 89. N˚4. pp 1917-1939. https://doi.org/10.1111/1750-3841.17006Panizzi, A., McPherson, J., James, D., Javahery, M., y McPherson, R. (2000). Stink bugs (Pentatomidae). Heteroptera of economic importance. N˚828. pp 421. Heteroptera of Economic Importance - Google LibrosParedes Arce, M. (2003). Manual de Cultivo Del Cacao. Lima, Perú. Ministerio de agricultura. pp 11-14. Repositorio Institucional MIDAGRI: Manual de Cultivo del CacaoProcolombia. (2020). El cacao en Colombia está presente en sus departamentos. 1p. https://procolombia.co/colombiatrade/exportador/articulos/el-cacao-en-colombia-esta-presente-en-sus-departamentosPrograma de Alianzas Comerciales. (2020). Plagas de Cacao. USAID DEL PUEBLO DE LOS ESTADOS UNIDOS DE AMÉRICA. pp 1-3. https://s3.amazonaws.com/files.rcnradio.com/2020-11/Buenas%20Pra%CC%81cticas%20-%20Plagas%20del%20Cultivo%20de%20Cacao-%20Parte%201.pdfPrograma de las Naciones Unidas para el Medio Ambiente (PNUMA). (2021). Impactos ambientales y sanitarios de plaguicidas y fertilizantes y formas de minimizarlos: Imaginando un mundo seguro para los productos químicos - Resumen para los responsables de la formulación de políticas. pp 1. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/34463Quintana Fuentes, L. F., Gómez, S., García Jerez, A., y Martínez, N. (2015). Perfil sensorial del Clon de cacao (Theobroma cacao L.) CCN-51 (primera cosecha de 2015). ISSN 1692-7125. Vol. 13. N˚1. pp. 60-65. http://dx.doi.org/10.24054/16927125.v1.n1.2015.1866Recalde, L. A. (2019). Caracterización de fincas de cacao (Theobroma cacao L.) en la parroquia La Esmeralda cantón Montalvo”. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agropecuarias. Universidad de Babahoyo. pp 1-20. http://dspace.utb.edu.ec/bitstream/handle/49000/6163/E-UTB-FACIAG-ING%20AGROP-0000029.pdf?sequence=1Ribeiro, A. (2000). Manejo de insectos plaga. Manejo de Plagas en pasturas y cultivos. INIA. Serie Técnica. Nº112. pp 1-12. St 112. Manejo de plagas en pasturas y cultivosRodríguez Sierra, D. A. (1984). Hongos Entomopatogenos Registrados en Colombia. Revista Colombiana de Entomología. Vol 10. N˚1-2. pp 57-64. https://doi.org/10.25100/socolen.v10i1-2.10277Rodríguez Pinto, M., Grandett Martínez, L. M., Tordecilla Zumaqué, L., y Rivera Meneses, J. J. (2024). Registro de población de artrópodos asociados al cultivo de cacao (Theobroma cacao L.) en el alto Sinú, Córdoba, Colombia. Ponencia presentada en la revista TEMAS AGRARIOS. ISSNe: 2389-9182. Vol 29. Vista de Vol. 29 Núm. Suplemento (2024): Memorias - 5to Simposio Internacional y 4to Nacional en Ciencias Agronómicas | Temas AgrariosSalas, J. (1984). Parasitismo de huevos de Antitechus Tripterus (Hemíptera, Pentatomidae) por Phanuropsis semiflaviventris (Hymenóptera; Scelionidae) con observaciones etiológicas del parasito y le huésped. Revista Agronomía Tropical. Vol. 34. pp 1-7. (PDF) Parasitismo de huevos de Antiteuchus tripterus Hemiptera, PentatomidaeSarfo, J. y Adu, R. (2015). Míridos de cacao (cápsides)-Ghana: Sahlbergella singularis y Distantiella theobroma; Akate o Akan. Guías de decisión para el manejo de plaga. pp 1. https://doi.org/10.1079/pwkb.20167800172Schmidt, P., Perea, C., Charry, A., Vélez, A., Mausbach, M., y Bunn, C. (2022) Intervenciones integradas para fortalecer la resiliencia de productores de cacao frente la amenaza del cambio climático. Resumen informativo No. 3. Cali (Colombia): Centro Internacional de Agricultura Tropical (CIAT). pp 12. Intervenciones integradas para fortalecer la resiliencia de productores de cacao frente la amenaza del cambio climático | Alliance Bioversity International - CIATSchwarz, D. P. (2020). Caracterización Botánica y Molecular de los Árboles Élite de Cacao (Theobroma cacao L.-Malvaceae) de la Región de Costa Sur, Guatemala. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias y Humanidades. Universidad del Valle de Guatemala. pp 18-136. Detalles de: Caracterización botánica y molecular de los árboles élite de cacao (Theobroma cacao L. - Malvaceae) de la Región de Costa Sur, Guatemala. › Universidad del Valle de Guatemala Koha (uvg.edu.gt)Shiflett, S.A., Ceniza, L., Rotenberg, J., y Marlín, J. (2025). Respuesta ecofisiológica del cacao (Theobroma cacao cv. Criollo y cv. Trinitario) en un sistema agroforestal de la selva tropical del sur de Belice a través de regímenes de luz. Revista Sistema Agroforestal. Vol. 99. N˚63. pp 3-14. https://doi-org.ezproxyucor.unicordoba.edu.co/10.1007/s10457-025-01166-zSierra Pérez, D. C. (2016). El cacao como producto líder en la sustitución de cultivos ilícitos en el proceso de posconflicto. Trabajo de grado. Facultad de Relaciones Internacionales, Estrategia y Seguridad. Universidad Militar Nueva Granada. pp 2-25. https://repository.unimilitar.edu.co/items/233e6c9a-ddab-432f-9f2a-29e0304c817eSuárez Vera, I. (2016). Fluctuación poblacional de los insectos plaga que atacan al cultivo ecológico de cacao nacional (Theobroma cacao L.), en la zona de Balao, provincia del Guayas. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agropecuarias. Universidad Técnica de Babahoyo Pp 13. https://dspace.utb.edu.ec/handle/49000/3250Tombé, A., Peraza, A., Santamaría, M., Vaca Uribe, J., Carmelo, R., Tamayo, Y., y Brochero, H. (2022). Incestos en cultivos del Resguardo de Guambia. Insectos en la comunidad Misak, 44. ISBN 978-958-505-094-5. pp 54-55. polom_misak_uto.pdfUmaña M, E., y Carballo V, M. (1995). Biología de Antiteuchus tripterus (Hemiptera: Pentatomidae) y su parasitoide Trissolcus radix (Johnson) (Hymenoptera: Scelionidae) en Macadamia. Manejo Integrado de Plagas (Costa Rica). N˚38. pp 16–19. https://repositorio.catie.ac.cr/handle/11554/7181Umaña, E., Carballo, M., Coto, D., y Pérez, D. (1995). Fluctuación poblacional de Antiteuchus tripterus (F) (Hemíptera: Pentatomidae) y su parasitoide Trissolcus radix (Johnson) (Hymenoptera: Scelionidae) en Macadamia. Manejo Integrado de Plagas (Costa Rica). N˚37. pp 1–6. Fluctuación poblacional de Antiteuchus tripterus (F) (Hemiptera: pentatomidae) y su parasitoide Trissolcus radix (Hymenoptera: Scelionidae) en el cultivo de la macadamiaQuintos Coronado, C. R. (2018). Evaluación del daño de Antiteuchus sp. en frutos de cacao (Theobroma cacao L.) en el valle del Bajo Mayo, región San Martín. Trabajo de grado. Facultad de Ciencias Agrarias. Universidad de San Martín-Tarapoto. pp 12-39. https://1library.co/document/y4wndjkq-evaluacion-dano-antiteuchus-frutos-cacao-theobroma-region-martin.htmlValarezo Cely, O., Cañarte Bermúdez, E., y Navarrete Cedeño, J. B. (2012). Artrópodos asociados al cultivo de cacao. N˚7. pp 34-42. Repositorio Digital INIAP: Artrópodos asociados al cultivo de cacaoVera Chang, J., Álvarez Escaleras, M., y Ibáñez Astaburuaga, A. (2021). Sistema de producción de la almendra y del cacao: Una caracterización necesaria. Revista de Ciencias Sociales (Ve). Vol 27. N˚3. pp 372-386. Sistema de producción de la almendra y del cacao: Una caracterización necesaria* (semanticscholar.org)CacaoAlto SinúSan JorgeAntiteuchus tripterusFluctuaciónEnemigos naturalesCocoaAlto SinúSan JorgeAntiteuchus tripterusFluctuationNatural enemiesPublicationORIGINALpéreznaranjoronyenrique.pdfpéreznaranjoronyenrique.pdfapplication/pdf4568496https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/f6a3bc4f-a980-4c3a-a98f-31da280ec783/downloadfa3403ac215859dbf22b3262d657b250MD51trueAnonymousREAD2026-09-09Formato de autorización.pdfFormato de autorización.pdfapplication/pdf1733238https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/ca6ecf83-6457-43c4-9eed-e501ba4c4779/downloadcc99f2d0c2c407ea83c21b7e761d864fMD52falseLICENSElicense.txtlicense.txttext/plain; charset=utf-815543https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/203322ec-bfc7-459d-bd70-fb86dcf00bb9/download73a5432e0b76442b22b026844140d683MD53falseAnonymousREADTEXTpéreznaranjoronyenrique.pdf.txtpéreznaranjoronyenrique.pdf.txtExtracted texttext/plain101588https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/af53812a-8e8f-4a7e-9139-824bc58f6c08/downloadc20cd43538780f5468660ab70477b210MD54falseAnonymousREAD2026-09-09Formato de autorización.pdf.txtFormato de autorización.pdf.txtExtracted texttext/plain6https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/2f21d1bc-ad42-44bd-a729-5c4b60499331/download6d93d3216dc4a7f5df47d4876fbec4d3MD56falseTHUMBNAILpéreznaranjoronyenrique.pdf.jpgpéreznaranjoronyenrique.pdf.jpgGenerated Thumbnailimage/jpeg5973https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/5a694a45-fd8d-4eaa-8e59-e46a6108b870/downloade6fa73c1eb3a2072bcdc30905502aff8MD55falseAnonymousREAD2026-09-09Formato de autorización.pdf.jpgFormato de autorización.pdf.jpgGenerated Thumbnailimage/jpeg13901https://dspace8-unicordoba.metabuscador.org/bitstreams/c23bd071-d3ae-456f-9e28-8c51b31753d3/download1e89a69f31e2a574abc30745c0812032MD57falseucordoba/9546oai:dspace8-unicordoba.metabuscador.org:ucordoba/95462025-09-12 03:00:56.035https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/Copyright Universidad de Córdoba, 2025embargo2026-09-09https://dspace8-unicordoba.metabuscador.orgRepositorio institucional Universidad de Córdobabdigital@metabiblioteca.comPHA+TEEgT0JSQSAoVEFMIFkgQ09NTyBTRSBERUZJTkUgTcOBUyBBREVMQU5URSkgU0UgT1RPUkdBIEJBSk8gTE9TIFRFUk1JTk9TIERFIEVTVEEgTElDRU5DSUEgUMOaQkxJQ0EgREUgQ1JFQVRJVkUgQ09NTU9OUyAo4oCcTFBDQ+KAnSBPIOKAnExJQ0VOQ0lB4oCdKS4gTEEgT0JSQSBFU1TDgSBQUk9URUdJREEgUE9SIERFUkVDSE9TIERFIEFVVE9SIFkvVSBPVFJBUyBMRVlFUyBBUExJQ0FCTEVTLiBRVUVEQSBQUk9ISUJJRE8gQ1VBTFFVSUVSIFVTTyBRVUUgU0UgSEFHQSBERSBMQSBPQlJBIFFVRSBOTyBDVUVOVEUgQ09OIExBIEFVVE9SSVpBQ0nDk04gUEVSVElORU5URSBERSBDT05GT1JNSURBRCBDT04gTE9TIFTDiVJNSU5PUyBERSBFU1RBIExJQ0VOQ0lBIFkgREUgTEEgTEVZIERFIERFUkVDSE8gREUgQVVUT1IuPC9wPgo8cD5NRURJQU5URSBFTCBFSkVSQ0lDSU8gREUgQ1VBTFFVSUVSQSBERSBMT1MgREVSRUNIT1MgUVVFIFNFIE9UT1JHQU4gRU4gRVNUQSBMSUNFTkNJQSwgVVNURUQgQUNFUFRBIFkgQUNVRVJEQSBRVUVEQVIgT0JMSUdBRE8gRU4gTE9TIFRFUk1JTk9TIFFVRSBTRSBTRcORQUxBTiBFTiBFTExBLiBFTCBMSUNFTkNJQU5URSBDT05DRURFIEEgVVNURUQgTE9TIERFUkVDSE9TIENPTlRFTklET1MgRU4gRVNUQSBMSUNFTkNJQSBDT05ESUNJT05BRE9TIEEgTEEgQUNFUFRBQ0nDk04gREUgU1VTIFRFUk1JTk9TIFkgQ09ORElDSU9ORVMuPC9wPgo8b2wgdHlwZT0iMSI+CiAgPGxpPgogICAgRGVmaW5pY2lvbmVzCiAgICA8b2wgdHlwZT1hPgogICAgICA8bGk+T2JyYSBDb2xlY3RpdmEgZXMgdW5hIG9icmEsIHRhbCBjb21vIHVuYSBwdWJsaWNhY2nDs24gcGVyacOzZGljYSwgdW5hIGFudG9sb2fDrWEsIG8gdW5hIGVuY2ljbG9wZWRpYSwgZW4gbGEgcXVlIGxhIG9icmEgZW4gc3UgdG90YWxpZGFkLCBzaW4gbW9kaWZpY2FjacOzbiBhbGd1bmEsIGp1bnRvIGNvbiB1biBncnVwbyBkZSBvdHJhcyBjb250cmlidWNpb25lcyBxdWUgY29uc3RpdHV5ZW4gb2JyYXMgc2VwYXJhZGFzIGUgaW5kZXBlbmRpZW50ZXMgZW4gc8OtIG1pc21hcywgc2UgaW50ZWdyYW4gZW4gdW4gdG9kbyBjb2xlY3Rpdm8uIFVuYSBPYnJhIHF1ZSBjb25zdGl0dXllIHVuYSBvYnJhIGNvbGVjdGl2YSBubyBzZSBjb25zaWRlcmFyw6EgdW5hIE9icmEgRGVyaXZhZGEgKGNvbW8gc2UgZGVmaW5lIGFiYWpvKSBwYXJhIGxvcyBwcm9ww7NzaXRvcyBkZSBlc3RhIGxpY2VuY2lhLiBhcXVlbGxhIHByb2R1Y2lkYSBwb3IgdW4gZ3J1cG8gZGUgYXV0b3JlcywgZW4gcXVlIGxhIE9icmEgc2UgZW5jdWVudHJhIHNpbiBtb2RpZmljYWNpb25lcywganVudG8gY29uIHVuYSBjaWVydGEgY2FudGlkYWQgZGUgb3RyYXMgY29udHJpYnVjaW9uZXMsIHF1ZSBjb25zdGl0dXllbiBlbiBzw60gbWlzbW9zIHRyYWJham9zIHNlcGFyYWRvcyBlIGluZGVwZW5kaWVudGVzLCBxdWUgc29uIGludGVncmFkb3MgYWwgdG9kbyBjb2xlY3Rpdm8sIHRhbGVzIGNvbW8gcHVibGljYWNpb25lcyBwZXJpw7NkaWNhcywgYW50b2xvZ8OtYXMgbyBlbmNpY2xvcGVkaWFzLjwvbGk+CiAgICAgIDxsaT5PYnJhIERlcml2YWRhIHNpZ25pZmljYSB1bmEgb2JyYSBiYXNhZGEgZW4gbGEgb2JyYSBvYmpldG8gZGUgZXN0YSBsaWNlbmNpYSBvIGVuIMOpc3RhIHkgb3RyYXMgb2JyYXMgcHJlZXhpc3RlbnRlcywgdGFsZXMgY29tbyB0cmFkdWNjaW9uZXMsIGFycmVnbG9zIG11c2ljYWxlcywgZHJhbWF0aXphY2lvbmVzLCDigJxmaWNjaW9uYWxpemFjaW9uZXPigJ0sIHZlcnNpb25lcyBwYXJhIGNpbmUsIOKAnGdyYWJhY2lvbmVzIGRlIHNvbmlkb+KAnSwgcmVwcm9kdWNjaW9uZXMgZGUgYXJ0ZSwgcmVzw7ptZW5lcywgY29uZGVuc2FjaW9uZXMsIG8gY3VhbHF1aWVyIG90cmEgZW4gbGEgcXVlIGxhIG9icmEgcHVlZGEgc2VyIHRyYW5zZm9ybWFkYSwgY2FtYmlhZGEgbyBhZGFwdGFkYSwgZXhjZXB0byBhcXVlbGxhcyBxdWUgY29uc3RpdHV5YW4gdW5hIG9icmEgY29sZWN0aXZhLCBsYXMgcXVlIG5vIHNlcsOhbiBjb25zaWRlcmFkYXMgdW5hIG9icmEgZGVyaXZhZGEgcGFyYSBlZmVjdG9zIGRlIGVzdGEgbGljZW5jaWEuIChQYXJhIGV2aXRhciBkdWRhcywgZW4gZWwgY2FzbyBkZSBxdWUgbGEgT2JyYSBzZWEgdW5hIGNvbXBvc2ljacOzbiBtdXNpY2FsIG8gdW5hIGdyYWJhY2nDs24gc29ub3JhLCBwYXJhIGxvcyBlZmVjdG9zIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEgbGEgc2luY3Jvbml6YWNpw7NuIHRlbXBvcmFsIGRlIGxhIE9icmEgY29uIHVuYSBpbWFnZW4gZW4gbW92aW1pZW50byBzZSBjb25zaWRlcmFyw6EgdW5hIE9icmEgRGVyaXZhZGEgcGFyYSBsb3MgZmluZXMgZGUgZXN0YSBsaWNlbmNpYSkuPC9saT4KICAgICAgPGxpPkxpY2VuY2lhbnRlLCBlcyBlbCBpbmRpdmlkdW8gbyBsYSBlbnRpZGFkIHRpdHVsYXIgZGUgbG9zIGRlcmVjaG9zIGRlIGF1dG9yIHF1ZSBvZnJlY2UgbGEgT2JyYSBlbiBjb25mb3JtaWRhZCBjb24gbGFzIGNvbmRpY2lvbmVzIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEuPC9saT4KICAgICAgPGxpPkF1dG9yIG9yaWdpbmFsLCBlcyBlbCBpbmRpdmlkdW8gcXVlIGNyZcOzIGxhIE9icmEuPC9saT4KICAgICAgPGxpPk9icmEsIGVzIGFxdWVsbGEgb2JyYSBzdXNjZXB0aWJsZSBkZSBwcm90ZWNjacOzbiBwb3IgZWwgcsOpZ2ltZW4gZGUgRGVyZWNobyBkZSBBdXRvciB5IHF1ZSBlcyBvZnJlY2lkYSBlbiBsb3MgdMOpcm1pbm9zIGRlIGVzdGEgbGljZW5jaWE8L2xpPgogICAgICA8bGk+VXN0ZWQsIGVzIGVsIGluZGl2aWR1byBvIGxhIGVudGlkYWQgcXVlIGVqZXJjaXRhIGxvcyBkZXJlY2hvcyBvdG9yZ2Fkb3MgYWwgYW1wYXJvIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEgeSBxdWUgY29uIGFudGVyaW9yaWRhZCBubyBoYSB2aW9sYWRvIGxhcyBjb25kaWNpb25lcyBkZSBsYSBtaXNtYSByZXNwZWN0byBhIGxhIE9icmEsIG8gcXVlIGhheWEgb2J0ZW5pZG8gYXV0b3JpemFjacOzbiBleHByZXNhIHBvciBwYXJ0ZSBkZWwgTGljZW5jaWFudGUgcGFyYSBlamVyY2VyIGxvcyBkZXJlY2hvcyBhbCBhbXBhcm8gZGUgZXN0YSBMaWNlbmNpYSBwZXNlIGEgdW5hIHZpb2xhY2nDs24gYW50ZXJpb3IuPC9saT4KICAgIDwvb2w+CiAgPC9saT4KICA8YnIvPgogIDxsaT4KICAgIERlcmVjaG9zIGRlIFVzb3MgSG9ucmFkb3MgeSBleGNlcGNpb25lcyBMZWdhbGVzLgogICAgPHA+TmFkYSBlbiBlc3RhIExpY2VuY2lhIHBvZHLDoSBzZXIgaW50ZXJwcmV0YWRvIGNvbW8gdW5hIGRpc21pbnVjacOzbiwgbGltaXRhY2nDs24gbyByZXN0cmljY2nDs24gZGUgbG9zIGRlcmVjaG9zIGRlcml2YWRvcyBkZWwgdXNvIGhvbnJhZG8geSBvdHJhcyBsaW1pdGFjaW9uZXMgbyBleGNlcGNpb25lcyBhIGxvcyBkZXJlY2hvcyBkZWwgYXV0b3IgYmFqbyBlbCByw6lnaW1lbiBsZWdhbCB2aWdlbnRlIG8gZGVyaXZhZG8gZGUgY3VhbHF1aWVyIG90cmEgbm9ybWEgcXVlIHNlIGxlIGFwbGlxdWUuPC9wPgogIDwvbGk+CiAgPGxpPgogICAgQ29uY2VzacOzbiBkZSBsYSBMaWNlbmNpYS4KICAgIDxwPkJham8gbG9zIHTDqXJtaW5vcyB5IGNvbmRpY2lvbmVzIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEsIGVsIExpY2VuY2lhbnRlIG90b3JnYSBhIFVzdGVkIHVuYSBsaWNlbmNpYSBtdW5kaWFsLCBsaWJyZSBkZSByZWdhbMOtYXMsIG5vIGV4Y2x1c2l2YSB5IHBlcnBldHVhIChkdXJhbnRlIHRvZG8gZWwgcGVyw61vZG8gZGUgdmlnZW5jaWEgZGUgbG9zIGRlcmVjaG9zIGRlIGF1dG9yKSBwYXJhIGVqZXJjZXIgZXN0b3MgZGVyZWNob3Mgc29icmUgbGEgT2JyYSB0YWwgeSBjb21vIHNlIGluZGljYSBhIGNvbnRpbnVhY2nDs246PC9wPgogICAgPG9sIHR5cGU9ImEiPgogICAgICA8bGk+UmVwcm9kdWNpciBsYSBPYnJhLCBpbmNvcnBvcmFyIGxhIE9icmEgZW4gdW5hIG8gbcOhcyBPYnJhcyBDb2xlY3RpdmFzLCB5IHJlcHJvZHVjaXIgbGEgT2JyYSBpbmNvcnBvcmFkYSBlbiBsYXMgT2JyYXMgQ29sZWN0aXZhcy48L2xpPgogICAgICA8bGk+RGlzdHJpYnVpciBjb3BpYXMgbyBmb25vZ3JhbWFzIGRlIGxhcyBPYnJhcywgZXhoaWJpcmxhcyBww7pibGljYW1lbnRlLCBlamVjdXRhcmxhcyBww7pibGljYW1lbnRlIHkvbyBwb25lcmxhcyBhIGRpc3Bvc2ljacOzbiBww7pibGljYSwgaW5jbHV5w6luZG9sYXMgY29tbyBpbmNvcnBvcmFkYXMgZW4gT2JyYXMgQ29sZWN0aXZhcywgc2Vnw7puIGNvcnJlc3BvbmRhLjwvbGk+CiAgICAgIDxsaT5EaXN0cmlidWlyIGNvcGlhcyBkZSBsYXMgT2JyYXMgRGVyaXZhZGFzIHF1ZSBzZSBnZW5lcmVuLCBleGhpYmlybGFzIHDDumJsaWNhbWVudGUsIGVqZWN1dGFybGFzIHDDumJsaWNhbWVudGUgeS9vIHBvbmVybGFzIGEgZGlzcG9zaWNpw7NuIHDDumJsaWNhLjwvbGk+CiAgICA8L29sPgogICAgPHA+TG9zIGRlcmVjaG9zIG1lbmNpb25hZG9zIGFudGVyaW9ybWVudGUgcHVlZGVuIHNlciBlamVyY2lkb3MgZW4gdG9kb3MgbG9zIG1lZGlvcyB5IGZvcm1hdG9zLCBhY3R1YWxtZW50ZSBjb25vY2lkb3MgbyBxdWUgc2UgaW52ZW50ZW4gZW4gZWwgZnV0dXJvLiBMb3MgZGVyZWNob3MgYW50ZXMgbWVuY2lvbmFkb3MgaW5jbHV5ZW4gZWwgZGVyZWNobyBhIHJlYWxpemFyIGRpY2hhcyBtb2RpZmljYWNpb25lcyBlbiBsYSBtZWRpZGEgcXVlIHNlYW4gdMOpY25pY2FtZW50ZSBuZWNlc2FyaWFzIHBhcmEgZWplcmNlciBsb3MgZGVyZWNob3MgZW4gb3RybyBtZWRpbyBvIGZvcm1hdG9zLCBwZXJvIGRlIG90cmEgbWFuZXJhIHVzdGVkIG5vIGVzdMOhIGF1dG9yaXphZG8gcGFyYSByZWFsaXphciBvYnJhcyBkZXJpdmFkYXMuIFRvZG9zIGxvcyBkZXJlY2hvcyBubyBvdG9yZ2Fkb3MgZXhwcmVzYW1lbnRlIHBvciBlbCBMaWNlbmNpYW50ZSBxdWVkYW4gcG9yIGVzdGUgbWVkaW8gcmVzZXJ2YWRvcywgaW5jbHV5ZW5kbyBwZXJvIHNpbiBsaW1pdGFyc2UgYSBhcXVlbGxvcyBxdWUgc2UgbWVuY2lvbmFuIGVuIGxhcyBzZWNjaW9uZXMgNChkKSB5IDQoZSkuPC9wPgogIDwvbGk+CiAgPGJyLz4KICA8bGk+CiAgICBSZXN0cmljY2lvbmVzLgogICAgPHA+TGEgbGljZW5jaWEgb3RvcmdhZGEgZW4gbGEgYW50ZXJpb3IgU2VjY2nDs24gMyBlc3TDoSBleHByZXNhbWVudGUgc3VqZXRhIHkgbGltaXRhZGEgcG9yIGxhcyBzaWd1aWVudGVzIHJlc3RyaWNjaW9uZXM6PC9wPgogICAgPG9sIHR5cGU9ImEiPgogICAgICA8bGk+VXN0ZWQgcHVlZGUgZGlzdHJpYnVpciwgZXhoaWJpciBww7pibGljYW1lbnRlLCBlamVjdXRhciBww7pibGljYW1lbnRlLCBvIHBvbmVyIGEgZGlzcG9zaWNpw7NuIHDDumJsaWNhIGxhIE9icmEgc8OzbG8gYmFqbyBsYXMgY29uZGljaW9uZXMgZGUgZXN0YSBMaWNlbmNpYSwgeSBVc3RlZCBkZWJlIGluY2x1aXIgdW5hIGNvcGlhIGRlIGVzdGEgbGljZW5jaWEgbyBkZWwgSWRlbnRpZmljYWRvciBVbml2ZXJzYWwgZGUgUmVjdXJzb3MgZGUgbGEgbWlzbWEgY29uIGNhZGEgY29waWEgZGUgbGEgT2JyYSBxdWUgZGlzdHJpYnV5YSwgZXhoaWJhIHDDumJsaWNhbWVudGUsIGVqZWN1dGUgcMO6YmxpY2FtZW50ZSBvIHBvbmdhIGEgZGlzcG9zaWNpw7NuIHDDumJsaWNhLiBObyBlcyBwb3NpYmxlIG9mcmVjZXIgbyBpbXBvbmVyIG5pbmd1bmEgY29uZGljacOzbiBzb2JyZSBsYSBPYnJhIHF1ZSBhbHRlcmUgbyBsaW1pdGUgbGFzIGNvbmRpY2lvbmVzIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEgbyBlbCBlamVyY2ljaW8gZGUgbG9zIGRlcmVjaG9zIGRlIGxvcyBkZXN0aW5hdGFyaW9zIG90b3JnYWRvcyBlbiBlc3RlIGRvY3VtZW50by4gTm8gZXMgcG9zaWJsZSBzdWJsaWNlbmNpYXIgbGEgT2JyYS4gVXN0ZWQgZGViZSBtYW50ZW5lciBpbnRhY3RvcyB0b2RvcyBsb3MgYXZpc29zIHF1ZSBoYWdhbiByZWZlcmVuY2lhIGEgZXN0YSBMaWNlbmNpYSB5IGEgbGEgY2zDoXVzdWxhIGRlIGxpbWl0YWNpw7NuIGRlIGdhcmFudMOtYXMuIFVzdGVkIG5vIHB1ZWRlIGRpc3RyaWJ1aXIsIGV4aGliaXIgcMO6YmxpY2FtZW50ZSwgZWplY3V0YXIgcMO6YmxpY2FtZW50ZSwgbyBwb25lciBhIGRpc3Bvc2ljacOzbiBww7pibGljYSBsYSBPYnJhIGNvbiBhbGd1bmEgbWVkaWRhIHRlY25vbMOzZ2ljYSBxdWUgY29udHJvbGUgZWwgYWNjZXNvIG8gbGEgdXRpbGl6YWNpw7NuIGRlIGVsbGEgZGUgdW5hIGZvcm1hIHF1ZSBzZWEgaW5jb25zaXN0ZW50ZSBjb24gbGFzIGNvbmRpY2lvbmVzIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEuIExvIGFudGVyaW9yIHNlIGFwbGljYSBhIGxhIE9icmEgaW5jb3Jwb3JhZGEgYSB1bmEgT2JyYSBDb2xlY3RpdmEsIHBlcm8gZXN0byBubyBleGlnZSBxdWUgbGEgT2JyYSBDb2xlY3RpdmEgYXBhcnRlIGRlIGxhIG9icmEgbWlzbWEgcXVlZGUgc3VqZXRhIGEgbGFzIGNvbmRpY2lvbmVzIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEuIFNpIFVzdGVkIGNyZWEgdW5hIE9icmEgQ29sZWN0aXZhLCBwcmV2aW8gYXZpc28gZGUgY3VhbHF1aWVyIExpY2VuY2lhbnRlIGRlYmUsIGVuIGxhIG1lZGlkYSBkZSBsbyBwb3NpYmxlLCBlbGltaW5hciBkZSBsYSBPYnJhIENvbGVjdGl2YSBjdWFscXVpZXIgcmVmZXJlbmNpYSBhIGRpY2hvIExpY2VuY2lhbnRlIG8gYWwgQXV0b3IgT3JpZ2luYWwsIHNlZ8O6biBsbyBzb2xpY2l0YWRvIHBvciBlbCBMaWNlbmNpYW50ZSB5IGNvbmZvcm1lIGxvIGV4aWdlIGxhIGNsw6F1c3VsYSA0KGMpLjwvbGk+CiAgICAgIDxsaT5Vc3RlZCBubyBwdWVkZSBlamVyY2VyIG5pbmd1bm8gZGUgbG9zIGRlcmVjaG9zIHF1ZSBsZSBoYW4gc2lkbyBvdG9yZ2Fkb3MgZW4gbGEgU2VjY2nDs24gMyBwcmVjZWRlbnRlIGRlIG1vZG8gcXVlIGVzdMOpbiBwcmluY2lwYWxtZW50ZSBkZXN0aW5hZG9zIG8gZGlyZWN0YW1lbnRlIGRpcmlnaWRvcyBhIGNvbnNlZ3VpciB1biBwcm92ZWNobyBjb21lcmNpYWwgbyB1bmEgY29tcGVuc2FjacOzbiBtb25ldGFyaWEgcHJpdmFkYS4gRWwgaW50ZXJjYW1iaW8gZGUgbGEgT2JyYSBwb3Igb3RyYXMgb2JyYXMgcHJvdGVnaWRhcyBwb3IgZGVyZWNob3MgZGUgYXV0b3IsIHlhIHNlYSBhIHRyYXbDqXMgZGUgdW4gc2lzdGVtYSBwYXJhIGNvbXBhcnRpciBhcmNoaXZvcyBkaWdpdGFsZXMgKGRpZ2l0YWwgZmlsZS1zaGFyaW5nKSBvIGRlIGN1YWxxdWllciBvdHJhIG1hbmVyYSBubyBzZXLDoSBjb25zaWRlcmFkbyBjb21vIGVzdGFyIGRlc3RpbmFkbyBwcmluY2lwYWxtZW50ZSBvIGRpcmlnaWRvIGRpcmVjdGFtZW50ZSBhIGNvbnNlZ3VpciB1biBwcm92ZWNobyBjb21lcmNpYWwgbyB1bmEgY29tcGVuc2FjacOzbiBtb25ldGFyaWEgcHJpdmFkYSwgc2llbXByZSBxdWUgbm8gc2UgcmVhbGljZSB1biBwYWdvIG1lZGlhbnRlIHVuYSBjb21wZW5zYWNpw7NuIG1vbmV0YXJpYSBlbiByZWxhY2nDs24gY29uIGVsIGludGVyY2FtYmlvIGRlIG9icmFzIHByb3RlZ2lkYXMgcG9yIGVsIGRlcmVjaG8gZGUgYXV0b3IuPC9saT4KICAgICAgPGxpPlNpIHVzdGVkIGRpc3RyaWJ1eWUsIGV4aGliZSBww7pibGljYW1lbnRlLCBlamVjdXRhIHDDumJsaWNhbWVudGUgbyBlamVjdXRhIHDDumJsaWNhbWVudGUgZW4gZm9ybWEgZGlnaXRhbCBsYSBPYnJhIG8gY3VhbHF1aWVyIE9icmEgRGVyaXZhZGEgdSBPYnJhIENvbGVjdGl2YSwgVXN0ZWQgZGViZSBtYW50ZW5lciBpbnRhY3RhIHRvZGEgbGEgaW5mb3JtYWNpw7NuIGRlIGRlcmVjaG8gZGUgYXV0b3IgZGUgbGEgT2JyYSB5IHByb3BvcmNpb25hciwgZGUgZm9ybWEgcmF6b25hYmxlIHNlZ8O6biBlbCBtZWRpbyBvIG1hbmVyYSBxdWUgVXN0ZWQgZXN0w6kgdXRpbGl6YW5kbzogKGkpIGVsIG5vbWJyZSBkZWwgQXV0b3IgT3JpZ2luYWwgc2kgZXN0w6EgcHJvdmlzdG8gKG8gc2V1ZMOzbmltbywgc2kgZnVlcmUgYXBsaWNhYmxlKSwgeS9vIChpaSkgZWwgbm9tYnJlIGRlIGxhIHBhcnRlIG8gbGFzIHBhcnRlcyBxdWUgZWwgQXV0b3IgT3JpZ2luYWwgeS9vIGVsIExpY2VuY2lhbnRlIGh1YmllcmVuIGRlc2lnbmFkbyBwYXJhIGxhIGF0cmlidWNpw7NuICh2LmcuLCB1biBpbnN0aXR1dG8gcGF0cm9jaW5hZG9yLCBlZGl0b3JpYWwsIHB1YmxpY2FjacOzbikgZW4gbGEgaW5mb3JtYWNpw7NuIGRlIGxvcyBkZXJlY2hvcyBkZSBhdXRvciBkZWwgTGljZW5jaWFudGUsIHTDqXJtaW5vcyBkZSBzZXJ2aWNpb3MgbyBkZSBvdHJhcyBmb3JtYXMgcmF6b25hYmxlczsgZWwgdMOtdHVsbyBkZSBsYSBPYnJhIHNpIGVzdMOhIHByb3Zpc3RvOyBlbiBsYSBtZWRpZGEgZGUgbG8gcmF6b25hYmxlbWVudGUgZmFjdGlibGUgeSwgc2kgZXN0w6EgcHJvdmlzdG8sIGVsIElkZW50aWZpY2Fkb3IgVW5pZm9ybWUgZGUgUmVjdXJzb3MgKFVuaWZvcm0gUmVzb3VyY2UgSWRlbnRpZmllcikgcXVlIGVsIExpY2VuY2lhbnRlIGVzcGVjaWZpY2EgcGFyYSBzZXIgYXNvY2lhZG8gY29uIGxhIE9icmEsIHNhbHZvIHF1ZSB0YWwgVVJJIG5vIHNlIHJlZmllcmEgYSBsYSBub3RhIHNvYnJlIGxvcyBkZXJlY2hvcyBkZSBhdXRvciBvIGEgbGEgaW5mb3JtYWNpw7NuIHNvYnJlIGVsIGxpY2VuY2lhbWllbnRvIGRlIGxhIE9icmE7IHkgZW4gZWwgY2FzbyBkZSB1bmEgT2JyYSBEZXJpdmFkYSwgYXRyaWJ1aXIgZWwgY3LDqWRpdG8gaWRlbnRpZmljYW5kbyBlbCB1c28gZGUgbGEgT2JyYSBlbiBsYSBPYnJhIERlcml2YWRhICh2LmcuLCAiVHJhZHVjY2nDs24gRnJhbmNlc2EgZGUgbGEgT2JyYSBkZWwgQXV0b3IgT3JpZ2luYWwsIiBvICJHdWnDs24gQ2luZW1hdG9ncsOhZmljbyBiYXNhZG8gZW4gbGEgT2JyYSBvcmlnaW5hbCBkZWwgQXV0b3IgT3JpZ2luYWwiKS4gVGFsIGNyw6lkaXRvIHB1ZWRlIHNlciBpbXBsZW1lbnRhZG8gZGUgY3VhbHF1aWVyIGZvcm1hIHJhem9uYWJsZTsgZW4gZWwgY2Fzbywgc2luIGVtYmFyZ28sIGRlIE9icmFzIERlcml2YWRhcyB1IE9icmFzIENvbGVjdGl2YXMsIHRhbCBjcsOpZGl0byBhcGFyZWNlcsOhLCBjb21vIG3DrW5pbW8sIGRvbmRlIGFwYXJlY2UgZWwgY3LDqWRpdG8gZGUgY3VhbHF1aWVyIG90cm8gYXV0b3IgY29tcGFyYWJsZSB5IGRlIHVuYSBtYW5lcmEsIGFsIG1lbm9zLCB0YW4gZGVzdGFjYWRhIGNvbW8gZWwgY3LDqWRpdG8gZGUgb3RybyBhdXRvciBjb21wYXJhYmxlLjwvbGk+CiAgICAgIDxsaT4KICAgICAgICBQYXJhIGV2aXRhciB0b2RhIGNvbmZ1c2nDs24sIGVsIExpY2VuY2lhbnRlIGFjbGFyYSBxdWUsIGN1YW5kbyBsYSBvYnJhIGVzIHVuYSBjb21wb3NpY2nDs24gbXVzaWNhbDoKICAgICAgICA8b2wgdHlwZT0iaSI+CiAgICAgICAgICA8bGk+UmVnYWzDrWFzIHBvciBpbnRlcnByZXRhY2nDs24geSBlamVjdWNpw7NuIGJham8gbGljZW5jaWFzIGdlbmVyYWxlcy4gRWwgTGljZW5jaWFudGUgc2UgcmVzZXJ2YSBlbCBkZXJlY2hvIGV4Y2x1c2l2byBkZSBhdXRvcml6YXIgbGEgZWplY3VjacOzbiBww7pibGljYSBvIGxhIGVqZWN1Y2nDs24gcMO6YmxpY2EgZGlnaXRhbCBkZSBsYSBvYnJhIHkgZGUgcmVjb2xlY3Rhciwgc2VhIGluZGl2aWR1YWxtZW50ZSBvIGEgdHJhdsOpcyBkZSB1bmEgc29jaWVkYWQgZGUgZ2VzdGnDs24gY29sZWN0aXZhIGRlIGRlcmVjaG9zIGRlIGF1dG9yIHkgZGVyZWNob3MgY29uZXhvcyAocG9yIGVqZW1wbG8sIFNBWUNPKSwgbGFzIHJlZ2Fsw61hcyBwb3IgbGEgZWplY3VjacOzbiBww7pibGljYSBvIHBvciBsYSBlamVjdWNpw7NuIHDDumJsaWNhIGRpZ2l0YWwgZGUgbGEgb2JyYSAocG9yIGVqZW1wbG8gV2ViY2FzdCkgbGljZW5jaWFkYSBiYWpvIGxpY2VuY2lhcyBnZW5lcmFsZXMsIHNpIGxhIGludGVycHJldGFjacOzbiBvIGVqZWN1Y2nDs24gZGUgbGEgb2JyYSBlc3TDoSBwcmltb3JkaWFsbWVudGUgb3JpZW50YWRhIHBvciBvIGRpcmlnaWRhIGEgbGEgb2J0ZW5jacOzbiBkZSB1bmEgdmVudGFqYSBjb21lcmNpYWwgbyB1bmEgY29tcGVuc2FjacOzbiBtb25ldGFyaWEgcHJpdmFkYS48L2xpPgogICAgICAgICAgPGxpPlJlZ2Fsw61hcyBwb3IgRm9ub2dyYW1hcy4gRWwgTGljZW5jaWFudGUgc2UgcmVzZXJ2YSBlbCBkZXJlY2hvIGV4Y2x1c2l2byBkZSByZWNvbGVjdGFyLCBpbmRpdmlkdWFsbWVudGUgbyBhIHRyYXbDqXMgZGUgdW5hIHNvY2llZGFkIGRlIGdlc3Rpw7NuIGNvbGVjdGl2YSBkZSBkZXJlY2hvcyBkZSBhdXRvciB5IGRlcmVjaG9zIGNvbmV4b3MgKHBvciBlamVtcGxvLCBsb3MgY29uc2FncmFkb3MgcG9yIGxhIFNBWUNPKSwgdW5hIGFnZW5jaWEgZGUgZGVyZWNob3MgbXVzaWNhbGVzIG8gYWxnw7puIGFnZW50ZSBkZXNpZ25hZG8sIGxhcyByZWdhbMOtYXMgcG9yIGN1YWxxdWllciBmb25vZ3JhbWEgcXVlIFVzdGVkIGNyZWUgYSBwYXJ0aXIgZGUgbGEgb2JyYSAo4oCcdmVyc2nDs24gY292ZXLigJ0pIHkgZGlzdHJpYnV5YSwgZW4gbG9zIHTDqXJtaW5vcyBkZWwgcsOpZ2ltZW4gZGUgZGVyZWNob3MgZGUgYXV0b3IsIHNpIGxhIGNyZWFjacOzbiBvIGRpc3RyaWJ1Y2nDs24gZGUgZXNhIHZlcnNpw7NuIGNvdmVyIGVzdMOhIHByaW1vcmRpYWxtZW50ZSBkZXN0aW5hZGEgbyBkaXJpZ2lkYSBhIG9idGVuZXIgdW5hIHZlbnRhamEgY29tZXJjaWFsIG8gdW5hIGNvbXBlbnNhY2nDs24gbW9uZXRhcmlhIHByaXZhZGEuPC9saT4KICAgICAgICA8L29sPgogICAgICA8L2xpPgogICAgICA8bGk+R2VzdGnDs24gZGUgRGVyZWNob3MgZGUgQXV0b3Igc29icmUgSW50ZXJwcmV0YWNpb25lcyB5IEVqZWN1Y2lvbmVzIERpZ2l0YWxlcyAoV2ViQ2FzdGluZykuIFBhcmEgZXZpdGFyIHRvZGEgY29uZnVzacOzbiwgZWwgTGljZW5jaWFudGUgYWNsYXJhIHF1ZSwgY3VhbmRvIGxhIG9icmEgc2VhIHVuIGZvbm9ncmFtYSwgZWwgTGljZW5jaWFudGUgc2UgcmVzZXJ2YSBlbCBkZXJlY2hvIGV4Y2x1c2l2byBkZSBhdXRvcml6YXIgbGEgZWplY3VjacOzbiBww7pibGljYSBkaWdpdGFsIGRlIGxhIG9icmEgKHBvciBlamVtcGxvLCB3ZWJjYXN0KSB5IGRlIHJlY29sZWN0YXIsIGluZGl2aWR1YWxtZW50ZSBvIGEgdHJhdsOpcyBkZSB1bmEgc29jaWVkYWQgZGUgZ2VzdGnDs24gY29sZWN0aXZhIGRlIGRlcmVjaG9zIGRlIGF1dG9yIHkgZGVyZWNob3MgY29uZXhvcyAocG9yIGVqZW1wbG8sIEFDSU5QUk8pLCBsYXMgcmVnYWzDrWFzIHBvciBsYSBlamVjdWNpw7NuIHDDumJsaWNhIGRpZ2l0YWwgZGUgbGEgb2JyYSAocG9yIGVqZW1wbG8sIHdlYmNhc3QpLCBzdWpldGEgYSBsYXMgZGlzcG9zaWNpb25lcyBhcGxpY2FibGVzIGRlbCByw6lnaW1lbiBkZSBEZXJlY2hvIGRlIEF1dG9yLCBzaSBlc3RhIGVqZWN1Y2nDs24gcMO6YmxpY2EgZGlnaXRhbCBlc3TDoSBwcmltb3JkaWFsbWVudGUgZGlyaWdpZGEgYSBvYnRlbmVyIHVuYSB2ZW50YWphIGNvbWVyY2lhbCBvIHVuYSBjb21wZW5zYWNpw7NuIG1vbmV0YXJpYSBwcml2YWRhLjwvbGk+CiAgICA8L29sPgogIDwvbGk+CiAgPGJyLz4KICA8bGk+CiAgICBSZXByZXNlbnRhY2lvbmVzLCBHYXJhbnTDrWFzIHkgTGltaXRhY2lvbmVzIGRlIFJlc3BvbnNhYmlsaWRhZC4KICAgIDxwPkEgTUVOT1MgUVVFIExBUyBQQVJURVMgTE8gQUNPUkRBUkFOIERFIE9UUkEgRk9STUEgUE9SIEVTQ1JJVE8sIEVMIExJQ0VOQ0lBTlRFIE9GUkVDRSBMQSBPQlJBIChFTiBFTCBFU1RBRE8gRU4gRUwgUVVFIFNFIEVOQ1VFTlRSQSkg4oCcVEFMIENVQUzigJ0sIFNJTiBCUklOREFSIEdBUkFOVMONQVMgREUgQ0xBU0UgQUxHVU5BIFJFU1BFQ1RPIERFIExBIE9CUkEsIFlBIFNFQSBFWFBSRVNBLCBJTVBMw41DSVRBLCBMRUdBTCBPIENVQUxRVUlFUkEgT1RSQSwgSU5DTFVZRU5ETywgU0lOIExJTUlUQVJTRSBBIEVMTEFTLCBHQVJBTlTDjUFTIERFIFRJVFVMQVJJREFELCBDT01FUkNJQUJJTElEQUQsIEFEQVBUQUJJTElEQUQgTyBBREVDVUFDScOTTiBBIFBST1DDk1NJVE8gREVURVJNSU5BRE8sIEFVU0VOQ0lBIERFIElORlJBQ0NJw5NOLCBERSBBVVNFTkNJQSBERSBERUZFQ1RPUyBMQVRFTlRFUyBPIERFIE9UUk8gVElQTywgTyBMQSBQUkVTRU5DSUEgTyBBVVNFTkNJQSBERSBFUlJPUkVTLCBTRUFOIE8gTk8gREVTQ1VCUklCTEVTIChQVUVEQU4gTyBOTyBTRVIgRVNUT1MgREVTQ1VCSUVSVE9TKS4gQUxHVU5BUyBKVVJJU0RJQ0NJT05FUyBOTyBQRVJNSVRFTiBMQSBFWENMVVNJw5NOIERFIEdBUkFOVMONQVMgSU1QTMONQ0lUQVMsIEVOIENVWU8gQ0FTTyBFU1RBIEVYQ0xVU0nDk04gUFVFREUgTk8gQVBMSUNBUlNFIEEgVVNURUQuPC9wPgogIDwvbGk+CiAgPGJyLz4KICA8bGk+CiAgICBMaW1pdGFjacOzbiBkZSByZXNwb25zYWJpbGlkYWQuCiAgICA8cD5BIE1FTk9TIFFVRSBMTyBFWElKQSBFWFBSRVNBTUVOVEUgTEEgTEVZIEFQTElDQUJMRSwgRUwgTElDRU5DSUFOVEUgTk8gU0VSw4EgUkVTUE9OU0FCTEUgQU5URSBVU1RFRCBQT1IgREHDkU8gQUxHVU5PLCBTRUEgUE9SIFJFU1BPTlNBQklMSURBRCBFWFRSQUNPTlRSQUNUVUFMLCBQUkVDT05UUkFDVFVBTCBPIENPTlRSQUNUVUFMLCBPQkpFVElWQSBPIFNVQkpFVElWQSwgU0UgVFJBVEUgREUgREHDkU9TIE1PUkFMRVMgTyBQQVRSSU1PTklBTEVTLCBESVJFQ1RPUyBPIElORElSRUNUT1MsIFBSRVZJU1RPUyBPIElNUFJFVklTVE9TIFBST0RVQ0lET1MgUE9SIEVMIFVTTyBERSBFU1RBIExJQ0VOQ0lBIE8gREUgTEEgT0JSQSwgQVVOIENVQU5ETyBFTCBMSUNFTkNJQU5URSBIQVlBIFNJRE8gQURWRVJUSURPIERFIExBIFBPU0lCSUxJREFEIERFIERJQ0hPUyBEQcORT1MuIEFMR1VOQVMgTEVZRVMgTk8gUEVSTUlURU4gTEEgRVhDTFVTScOTTiBERSBDSUVSVEEgUkVTUE9OU0FCSUxJREFELCBFTiBDVVlPIENBU08gRVNUQSBFWENMVVNJw5NOIFBVRURFIE5PIEFQTElDQVJTRSBBIFVTVEVELjwvcD4KICA8L2xpPgogIDxici8+CiAgPGxpPgogICAgVMOpcm1pbm8uCiAgICA8b2wgdHlwZT0iYSI+CiAgICAgIDxsaT5Fc3RhIExpY2VuY2lhIHkgbG9zIGRlcmVjaG9zIG90b3JnYWRvcyBlbiB2aXJ0dWQgZGUgZWxsYSB0ZXJtaW5hcsOhbiBhdXRvbcOhdGljYW1lbnRlIHNpIFVzdGVkIGluZnJpbmdlIGFsZ3VuYSBjb25kaWNpw7NuIGVzdGFibGVjaWRhIGVuIGVsbGEuIFNpbiBlbWJhcmdvLCBsb3MgaW5kaXZpZHVvcyBvIGVudGlkYWRlcyBxdWUgaGFuIHJlY2liaWRvIE9icmFzIERlcml2YWRhcyBvIENvbGVjdGl2YXMgZGUgVXN0ZWQgZGUgY29uZm9ybWlkYWQgY29uIGVzdGEgTGljZW5jaWEsIG5vIHZlcsOhbiB0ZXJtaW5hZGFzIHN1cyBsaWNlbmNpYXMsIHNpZW1wcmUgcXVlIGVzdG9zIGluZGl2aWR1b3MgbyBlbnRpZGFkZXMgc2lnYW4gY3VtcGxpZW5kbyDDrW50ZWdyYW1lbnRlIGxhcyBjb25kaWNpb25lcyBkZSBlc3RhcyBsaWNlbmNpYXMuIExhcyBTZWNjaW9uZXMgMSwgMiwgNSwgNiwgNywgeSA4IHN1YnNpc3RpcsOhbiBhIGN1YWxxdWllciB0ZXJtaW5hY2nDs24gZGUgZXN0YSBMaWNlbmNpYS48L2xpPgogICAgICA8bGk+U3VqZXRhIGEgbGFzIGNvbmRpY2lvbmVzIHkgdMOpcm1pbm9zIGFudGVyaW9yZXMsIGxhIGxpY2VuY2lhIG90b3JnYWRhIGFxdcOtIGVzIHBlcnBldHVhIChkdXJhbnRlIGVsIHBlcsOtb2RvIGRlIHZpZ2VuY2lhIGRlIGxvcyBkZXJlY2hvcyBkZSBhdXRvciBkZSBsYSBvYnJhKS4gTm8gb2JzdGFudGUgbG8gYW50ZXJpb3IsIGVsIExpY2VuY2lhbnRlIHNlIHJlc2VydmEgZWwgZGVyZWNobyBhIHB1YmxpY2FyIHkvbyBlc3RyZW5hciBsYSBPYnJhIGJham8gY29uZGljaW9uZXMgZGUgbGljZW5jaWEgZGlmZXJlbnRlcyBvIGEgZGVqYXIgZGUgZGlzdHJpYnVpcmxhIGVuIGxvcyB0w6lybWlub3MgZGUgZXN0YSBMaWNlbmNpYSBlbiBjdWFscXVpZXIgbW9tZW50bzsgZW4gZWwgZW50ZW5kaWRvLCBzaW4gZW1iYXJnbywgcXVlIGVzYSBlbGVjY2nDs24gbm8gc2Vydmlyw6EgcGFyYSByZXZvY2FyIGVzdGEgbGljZW5jaWEgbyBxdWUgZGViYSBzZXIgb3RvcmdhZGEgLCBiYWpvIGxvcyB0w6lybWlub3MgZGUgZXN0YSBsaWNlbmNpYSksIHkgZXN0YSBsaWNlbmNpYSBjb250aW51YXLDoSBlbiBwbGVubyB2aWdvciB5IGVmZWN0byBhIG1lbm9zIHF1ZSBzZWEgdGVybWluYWRhIGNvbW8gc2UgZXhwcmVzYSBhdHLDoXMuIExhIExpY2VuY2lhIHJldm9jYWRhIGNvbnRpbnVhcsOhIHNpZW5kbyBwbGVuYW1lbnRlIHZpZ2VudGUgeSBlZmVjdGl2YSBzaSBubyBzZSBsZSBkYSB0w6lybWlubyBlbiBsYXMgY29uZGljaW9uZXMgaW5kaWNhZGFzIGFudGVyaW9ybWVudGUuPC9saT4KICAgIDwvb2w+CiAgPC9saT4KICA8YnIvPgogIDxsaT4KICAgIFZhcmlvcy4KICAgIDxvbCB0eXBlPSJhIj4KICAgICAgPGxpPkNhZGEgdmV6IHF1ZSBVc3RlZCBkaXN0cmlidXlhIG8gcG9uZ2EgYSBkaXNwb3NpY2nDs24gcMO6YmxpY2EgbGEgT2JyYSBvIHVuYSBPYnJhIENvbGVjdGl2YSwgZWwgTGljZW5jaWFudGUgb2ZyZWNlcsOhIGFsIGRlc3RpbmF0YXJpbyB1bmEgbGljZW5jaWEgZW4gbG9zIG1pc21vcyB0w6lybWlub3MgeSBjb25kaWNpb25lcyBxdWUgbGEgbGljZW5jaWEgb3RvcmdhZGEgYSBVc3RlZCBiYWpvIGVzdGEgTGljZW5jaWEuPC9saT4KICAgICAgPGxpPlNpIGFsZ3VuYSBkaXNwb3NpY2nDs24gZGUgZXN0YSBMaWNlbmNpYSByZXN1bHRhIGludmFsaWRhZGEgbyBubyBleGlnaWJsZSwgc2Vnw7puIGxhIGxlZ2lzbGFjacOzbiB2aWdlbnRlLCBlc3RvIG5vIGFmZWN0YXLDoSBuaSBsYSB2YWxpZGV6IG5pIGxhIGFwbGljYWJpbGlkYWQgZGVsIHJlc3RvIGRlIGNvbmRpY2lvbmVzIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEgeSwgc2luIGFjY2nDs24gYWRpY2lvbmFsIHBvciBwYXJ0ZSBkZSBsb3Mgc3VqZXRvcyBkZSBlc3RlIGFjdWVyZG8sIGFxdcOpbGxhIHNlIGVudGVuZGVyw6EgcmVmb3JtYWRhIGxvIG3DrW5pbW8gbmVjZXNhcmlvIHBhcmEgaGFjZXIgcXVlIGRpY2hhIGRpc3Bvc2ljacOzbiBzZWEgdsOhbGlkYSB5IGV4aWdpYmxlLjwvbGk+CiAgICAgIDxsaT5OaW5nw7puIHTDqXJtaW5vIG8gZGlzcG9zaWNpw7NuIGRlIGVzdGEgTGljZW5jaWEgc2UgZXN0aW1hcsOhIHJlbnVuY2lhZGEgeSBuaW5ndW5hIHZpb2xhY2nDs24gZGUgZWxsYSBzZXLDoSBjb25zZW50aWRhIGEgbWVub3MgcXVlIGVzYSByZW51bmNpYSBvIGNvbnNlbnRpbWllbnRvIHNlYSBvdG9yZ2FkbyBwb3IgZXNjcml0byB5IGZpcm1hZG8gcG9yIGxhIHBhcnRlIHF1ZSByZW51bmNpZSBvIGNvbnNpZW50YS48L2xpPgogICAgICA8bGk+RXN0YSBMaWNlbmNpYSByZWZsZWphIGVsIGFjdWVyZG8gcGxlbm8gZW50cmUgbGFzIHBhcnRlcyByZXNwZWN0byBhIGxhIE9icmEgYXF1w60gbGljZW5jaWFkYS4gTm8gaGF5IGFycmVnbG9zLCBhY3VlcmRvcyBvIGRlY2xhcmFjaW9uZXMgcmVzcGVjdG8gYSBsYSBPYnJhIHF1ZSBubyBlc3TDqW4gZXNwZWNpZmljYWRvcyBlbiBlc3RlIGRvY3VtZW50by4gRWwgTGljZW5jaWFudGUgbm8gc2UgdmVyw6EgbGltaXRhZG8gcG9yIG5pbmd1bmEgZGlzcG9zaWNpw7NuIGFkaWNpb25hbCBxdWUgcHVlZGEgc3VyZ2lyIGVuIGFsZ3VuYSBjb211bmljYWNpw7NuIGVtYW5hZGEgZGUgVXN0ZWQuIEVzdGEgTGljZW5jaWEgbm8gcHVlZGUgc2VyIG1vZGlmaWNhZGEgc2luIGVsIGNvbnNlbnRpbWllbnRvIG11dHVvIHBvciBlc2NyaXRvIGRlbCBMaWNlbmNpYW50ZSB5IFVzdGVkLjwvbGk+CiAgICA8L29sPgogIDwvbGk+CiAgPGJyLz4KPC9vbD4K